Полјаците почнаа да гласаат денес во 7 часот наутро во првиот круг од претседателските избори, одлучувачки избори за иднината на сегашната проевропска влада.
Градоначалникот на Варшава, Рафал Тржасковски (53), долгогодишен проевропски политичар, останува фаворит во трката со околу 30% од проценетите гласови, а во вториот круг, закажан за 1 јуни, би можел да се соочи со националистичкиот историчар Карол Навроцки, кој според анкетите освојува околу 25% од гласовите.
Проевропската влада на Полска се надева дека изборите ќе го вратат слабиот демократски моментум, додека нејзините националистички противници ги гледаат изборите како можност Полска да тргне по пат инспириран од американскиот претседател Доналд Трамп.
Втор на анкетите е 42-годишниот Карол Навроцки, аматерски боксер и конзервативен историчар, кој е поддржан од националистичката опозициска партија Право и правда (ПиС). Третиот кандидат е кандидатот на крајната десница Славомир Менцен (38).
И двајцата поддржувачи на Трамп
И двајцата се поддржувачи на Трамп и неговото движење „Да ја направиме Америка повторно голема“, поддржувајќи го неговиот антиимиграциски став и борејќи се против „разбудените“ либерални вредности.
Победникот ќе го наследи националистичкиот сојузник Анджеј Дуда на функцијата претседател, чиј втор мандат завршува.
Втор круг од претседателските избори во Романија
Изборите се совпаѓаат со вториот круг од претседателските избори во Романија. Таму, крајнодесничарскиот обожавател на Трамп, Џорџ Симион, е фаворит за победа во услови на растечки национализам во централна Европа, поттикнат од загриженоста за трошоците за живот, миграцијата и безбедносните закани од Русија.
Во Полска, Тржасковски веројатно ќе ги победи националистичките ривали, делумно затоа што се помести надесно во обид да освои поконзервативни гласови.
Доколку биде успешен, тој вети дека ќе соработува со владата на премиерот Доналд Туск за да ги поништи промените во судството на Полска воведени во рамките на ПиС, за кои критичарите во Европската Унија и дома велат дека ги поткопуваат демократските контроли и рамнотежа на моќта.
ПиС го загуби мнозинството од центристичката коалиција на Туск на изборите во октомври 2023 година, по речиси една деценија на власт, поради бран народен гнев поради ерозијата на правата на жените и малцинствата.
Но, Дуда го искористи претседателското вето за да блокира голем дел од реформските напори на Туск.
„Влоговите на овие избори се високи како што беа на 15 октомври. Затоа се надевам на мобилизација на гласачите. Тешко е да се владее со непријателски настроен претседател, со сите тие ветувања“, рече Туск.
Во Полска, претседателот има право на вето врз законодавството и служи како врховен воен командант, но има ограничени извршни овластувања.