Унгарија остана без кандидат за нов претседател откако шаховската велемајсторка Јудит Полгар официјално ја одби владината номинација за наследник на разрешениот Тамаш Шуљок.
Празното претседателско место настана по заминувањето на Шуљок, кој беше именуван за време на мандатот на поранешниот премиер Виктор Орбан. Неговиот мандат официјално заврши на полноќ на 20 јули, согласно уставните измени усвоени од новата владејачка партија Тиса.
Претседателката на парламентот, Агнеш Форстхофер, во моментов ја извршува функцијата вршител на должност претседател, сè додека во уставно предвидениот рок од 30 дена не биде избран нов шеф на државата.
Новиот претседател ќе има мандат од најмногу пет години, односно до усвојувањето на новиот устав што го најави премиерот Петер Маѓар.
И покрај одлуката на Полгар да ја одбие кандидатурата, извори блиски до партијата Тиса за „Еурактив“ изјавиле дека владата и натаму планира новиот претседател да биде инаугуриран на 20 август, националниот празник на Унгарија.
Неволно заминување
Политичките тензии ескалираа на 18 јули, кога Шуљок соопшти дека ги потпишал уставните измени со кои практично беше запечатено неговото заминување.
Во видео-обраќање тој остро го критикуваше законот, оценувајќи го како „тежок и срамен историски пример за злоупотреба на политичката моќ“, кој ја демонтира демократската држава изградена по 1989 година и ја лишува претседателската функција од улогата на независен коректив на власта.
Шуљок објасни дека немал правен механизам да ги блокира измените, бидејќи претседателот нема овластување да ги упатува уставните измени до Уставниот суд на суштинска оценка.
Следниот ден, на 19 јули, група од 16 истакнати унгарски личности од областа на науката, културата и спортот испратија отворено писмо до Форстхофер, предлагајќи токму Јудит Полгар да стане нов претседател.
„Поделена нација“
Премиерот Петер Маѓар брзо ја поддржа нејзината кандидатура преку Фејсбук, истакнувајќи дека нејзините светски успеси, интегритет и непартиски пристап ја прават идеален симбол на националното единство.
Сепак, Полгар во понеделникот вечерта ја одби понудата по личната средба со Маѓар, наведувајќи дека не чувствува доволно сила „да обедини поделена нација“.
По нејзиното повлекување, во Будимпешта веќе се шпекулира за можните алтернативни кандидати. Меѓу најспоменуваните имиња е светски познатата оперска пејачка Андреа Рост, која во моментов е пратеничка од партијата Тиса. Нејзиното име подолго време се споменува како можен кандидат, иако партијата никогаш официјално не ги потврди тие информации.
Во меѓувреме, опозицијата ја искористи неуспешната кандидатура за остри критики кон новата власт, насочувајќи го нападот кон начинот на избор на кандидатот, а не кон самата Полгар. Критичарите го обвинија Маѓар дека постапувал еднострано и го прекршил сопственото предизборно ветување дека пред изборот на кандидат ќе организира широка и транспарентна јавна консултација.
Директорот за комуникации на Фидес, Берталан Хаваши, отиде чекор понатаму, оценувајќи дека во земјата владее „автократија на Тиса“, во која, според него, владеењето на правото повеќе не постои.
Според Хаваши, идентитетот на кандидатот е целосно ирелевантен во сегашните уставни околности, а пласирањето на името на Јудит Полгар го нарече „кукларска претстава“ чија цел е да го одвлече вниманието на јавноста од, како што тврди, неуставното разрешување на Тамаш Шуљок.