Вештачката интелигенција сè подобро се справува со сложени математички задачи, но токму овој напредок отвора сериозни прашања во научната заедница. Дваесет и пет истакнати математичари, меѓу кои и добитници на престижната Филдсова медаља, предупредуваат дека трката за постигнување резултати што е можно побрзо може да ја наруши самата основа на математиката како научна дисциплина.
Предупредувањето е содржано во отворена изјава објавена на платформата „Math and AI“, како реакција на неодамнешните контроверзии околу тврдењата дека системите на вештачка интелигенција решиле некои од најсложените математички проблеми.
Авторите оценуваат дека со развојот на ВИ се создава опасен јаз меѓу целите на технолошките компании и начинот на кој математичката заедница традиционално го гради знаењето.
Наместо разбирање на проблемот, проверка на методите и постепено надградување врз претходните научни сознанија, сè поголем акцент се става врз брзото производство на резултати, без оглед на тоа дали тие се целосно точни или не.
Не е доволно машината да го даде точниот одговор
Математиката не се темели само на конечниот резултат. За научниците подеднакво е важно начинот на кој се дошло до резултатот, кои методи биле користени, дали доказот може независно да се провери и како новото знаење се вклопува со постојното знаење.
Токму тука, според потписниците на изјавата, се појавува еден од најголемите проблеми со масовната употреба на ВИ.
Трката меѓу алгоритмите за решавање математички проблеми остава сè помалку простор за детална анализа на методите, дискусии со други научници и соодветно поврзување со претходните истражувања.
Ова отвора и прашања за авторството, плагијатот и заштитата на интелектуалниот труд.
Под ризик може да биде и образовниот процес. Традиционално, математичкото знаење се пренесува постепено – преку усвојување на идеи, методи и апстракции, дискусија и поедноставување на сложените концепти, а потоа и преку нивно пренесување на новите генерации студенти.
Доколку ВИ почне масовно да произведува решенија без јасни објаснувања и без човечкиот процес на проверка и разбирање, научниците стравуваат дека ќе биде нарушен и овој синџир на пренесување на знаењето.
Според нив, проблемот не лежи во самата технологија. Напротив, вештачката интелигенција може да стане моќна алатка за забрзување на истражувањата и откривање нови математички врски.
Ризикот се појавува кога алатката почнува да го заменува научниот процес, наместо да му служи.
Научниците бараат итна реакција
Авторите на изјавата сметаат дека за последиците од оваа промена не можат да одлучуваат само компаниите што ги развиваат системите за вештачка интелигенција.
Потребна е координирана реакција од математичката заедница, технолошкиот сектор и општеството во целина, бидејќи истите проблеми наскоро би можеле да се појават и во други области на интелектуалниот труд.
Главното прашање не е дали ВИ може да реши математички проблем. Сè појасно е дека може. Прашањето е што ќе остане од научниот процес ако машината произведува резултати побрзо отколку што луѓето можат да ги проверат, разберат, објаснат и да ги претворат во трајно знаење.
Ова не е првпат математичарите да предупредуваат за потребата од воспоставување правила. На почетокот на летото беше потпишана и таканаречената „Лајденска декларација“, откако модел на ВИ од „OpenAI“ автономно реши проблем поврзан со математичарот Пол Ердеш.
Но, наместо трката да забави, развојот продолжува со уште побрзо темпо.
Токму затоа, авторите на новата изјава бараат итна реакција – пред способноста на машините да произведуваат математички резултати да стане поважна од човечкото разбирање на тоа што тие резултати всушност значат.