Иран испратил јасно предупредување до земјите од Персискиот Залив дека секој нов американски напад врз негова територија ќе биде проследен со одмазднички напади врз клучната енергетска инфраструктура во регионот. Според повеќе дипломатски извори, Техеран настојува да ја зголеми цената на евентуална воена акција преку притисок врз најблиските регионални сојузници на Вашингтон.
Предупредувањето следувало по изјавата на американскиот претседател Доналд Трамп од 28 јули, кога се закани со можни напади врз иранската енергетска мрежа и инфраструктура.
Според изворите, иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи во изминатите денови остварил разговори со министрите за надворешни работи на Саудиска Арабија, Турција и Катар, како и со началникот на пакистанската армија. Во разговорите тој побарал заливските сојузници на САД да го искористат своето влијание врз Трамп за да спречат нова воена ескалација.
Пораката на Техеран била недвосмислена – доколку САД ја нападнат иранската инфраструктура, Иран ќе возврати со напади врз американски цели и енергетски објекти низ Персискиот Залив.
Според дипломатските извори, Иран истовремено остава простор за дипломатско решение, оценувајќи дека преговорите се единствениот начин да се избегне поширока регионална ескалација и ново уништување.
Во меѓувреме, саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман разговарал со Трамп, повикувајќи го да ги одложи евентуалните воени дејства, да се врати на преговарачката маса, да обезбеди прекин на огнот и да се бара дипломатско решение.
Иранското предупредување било упатено до сите земји од Заливот, но главно било пренесено преку Саудиска Арабија и Катар. Во последните години Техеран значително ги подобри односите со соседните арапски држави, вклучително и со некогашниот регионален ривал Саудиска Арабија.
Во исто време, Катар, Оман и Саудиска Арабија го повикале Вашингтон да ги обнови разговорите со Техеран и да избегне нов конфликт, предупредувајќи дека нов бран американски напади би можел да ја воведе целата област во опасна ескалација.
На 2 август, Доналд Трамп изјави дека се согласил да го откаже планираниот напад врз Иран, под услов брзо да се постигне договор.
Закани за поширока регионална ескалација
Според извори од регионот, Саудиска Арабија смета дека понатамошната ескалација само ќе донесе дополнителни разурнувања, поради што инсистира дипломатските напори да продолжат. Сепак, Ријад јасно ставил до знаење дека ќе одговори воено доколку биде нападнат.
Саудискиот аналитичар Али Шихаби оценува дека дополнителната ескалација нема да ги донесе посакуваните резултати и дека комбинацијата од ограничен воен притисок и дипломатски преговори претставува најреален пат кон трајно решение.
Иранското верско и политичко раководство повторно побара затворање на американските воени бази во Персискиот Залив и ги повика арапските држави да престанат да споделуваат разузнавачки информации со Вашингтон.
Според ирански функционер, Техеран предупредил дека секој нов американски напад ќе биде проследен со удари врз рафинерии, електроенергетската и водоснабдителната инфраструктура, транспортните мрежи и нафтените полиња низ целиот регион.
„Доколку Иран претрпи штета, ќе возврати со многу поголема штета“, изјавил иранскиот претставник, потсетувајќи на нападите врз саудиските постројки на „Арамко“ во 2019 година, кои привремено преполовија дел од производството на нафта и ја покажаа ранливоста на енергетската инфраструктура во Заливот.
Според Техеран, ваквата стратегија има за цел да ги убеди и Вашингтон и неговите арапски партнери дека нов напад врз Иран би предизвикал сериозни економски и безбедносни последици, со што би се зголемил притисокот врз САД да избегнат нова воена конфронтација.
Регионалните дипломати оценуваат дека една од главните пречки за договор останува желбата на Вашингтон евентуалниот исход да може да го претстави како политичка и воена победа, што дополнително ги усложнува преговорите.