Ирската влада планира да воведе закон со кој ќе се забрани увозот на стоки од окупираните палестински територии, што е прв потег на земја-членка на Европската Унија за ограничување на трговијата со стоки произведени во израелските населби што се нелегални според меѓународното право.
Сајмон Харис, заменик-премиерот, потврди дека ќе го презентира законот во вторник.
„Со оглед на обемот и сериозноста на она што го гледаме во моментов – одбивањето на помошта и бомбардирањето на Газа… ова е соодветниот тек на дејствување“, изјави Харис за „Фајненшл тајмс“.
Гореспоменатите израелски населби вклучуваат станбени, земјоделски и комерцијални интереси на Западниот Брег и Источен Ерусалим, надвор од меѓународно признатите граници на Израел.
Новиот закон би го направил увозот на стоки со потекло од окупираните територии кривично дело, но нема да претставува сеопфатен бојкот на израелските стоки. Забраната би се однесувала исклучиво на увоз од овие населби, кој главно се состои од физички производи како што се урми, портокали, маслинки и одредени количини дрва, а трговијата со овие стоки изнесувала само 685.000 евра во периодот од 2020 до 2024 година.
Овој потег доаѓа само неколку дена откако ЕУ објави дека ќе го преиспита трговскиот договор со Израел од 1995 година. Одлуката следеше по предлог од Холандија, сличен на претходното барање од Ирска и Шпанија во февруари 2024 година, кое потоа беше одбиено.
„Ова е многу значаен чекор. Ова е прв пат земја-членка на ЕУ да примени трговска мерка од ваков вид врз Израел. По децении повторување дека израелските населби се нелегални и дека ЕУ е против нив, сега за прв пат зборовите се заменуваат со дела“, рече Конор О’Нил, директор за застапување и политика во Christian Aid Ireland, кој беше коавтор на оригиналниот закон во 2018 година заедно со независната сенаторка Франсес Блек.
Иако трговијата е надлежност на Европската Унија, постојат исклучителни околности во кои земјите-членки можат да воведат ограничувања. Ирска ја темели легалноста на својот потег на минатогодишната пресуда на Меѓународниот суд на правдата, според која земјите треба „да преземат мерки за спречување на трговски или инвестициски односи што придонесуваат за одржување на нелегалната ситуација создадена од Израел на окупираните палестински територии“.
Европската комисија соопшти дека не може да коментира за предлогот, кој сè уште не го добила, но ќе даде „фактички ставови“ откако законот ќе биде усвоен од ирскиот парламент и доставен до Брисел.
Се очекува законот да ја помине фазата на комисиско гласање во текот на летото и би можел да стане закон до крајот на годината. „Сакаме да направиме нешто што ќе има влијание… но ако Европската Унија дејствуваше колективно, тоа би имало многу помоќен ефект“, рече Харис.