Првите месеци од 2025! Сè изгледаше стабилно во коалицијата ВЛЕН.
Но, политичките турбуленции во албанските партии на власт започнаа уште на пролет со почетокот на преговорите за кандидатурите за локалните избори.
Арбен Таравари кој ја напушти коалицијата, под изговор дека бара посебни листи за советници.
Во мај, поранешниот кандидат за претседател на ВЛЕН, не само што ја напушти коалицијата со која дојде на власт, туку ја напушти и Владата. АА на Таравари, дури и пред да помине една година во оваа Влада, замина во опозиција.
„Донесовме одлука АА да оди во опозиција. АА со гордост покажува дека минатата година заедно со партиите на ВЛЕН успеавме да донесеме промена или политички ротации кај Албанците, но нашата констатација е дека оваа промена, за жал, не е тоа што го ветувавме, туку само замена.“, изјави Таравари.
Премиерот Мицкоски најавуваше недела со големи промени во Владата. Тој изјави дека во наредните денови јавноста ќе биде информирана за промените во неколку ресори на извршната власт. Мицкоски рече дека 5 месеци пред изборната кампања е време да се дефинираат два блока на политичката сцена во земјата.
„Реалната политика е прашање на можности. Јас сум целосно свесен за тоа. Оваа недела многу работи ќе бидат појасни. Но едно е јасно: за помалку од 5 месеци од почетокот на кампањата за локалните избори ќе се дефинираат два блока. Еден блок ќе биде од минатото, блок на криминал, корупција, срам и грабеж… Тој е еден блок, на кој, за жал, се приклучи Арбен Таравари, а другиот блок е на чесните граѓани на Македонија, кои сакаат земја богата и успешна, каде нема да има моќници кои ќе играат кошарка по кабинетите, туку ќе се работи во интерес на граѓаните.“, рече Мицкоски.
Во тие денови се водеа интензивни преговори за реформирање на Владата, соопшти првиот потпретседател Изет Мехити. Тој рече дека продолжуваат преговорите за промени во извршната власт по заминувањето на Таравари и дека позициите што ѝ припаѓаа на ВЛЕН, без разлика дали беа дел од АА, ќе останат за нивната коалиција. Ги повика членовите на АА да се приклучат на ВЛЕН.
„Сметам дека и порано и сега имаме работа со тоа АА да остане таму каде беше како дел од ВЛЕН, како дел од промените. Има удел, има придонес во победата на ВЛЕН и во политичката ротација што се случи. Тука отстапи нивниот лидер, што нормално можам да го разберам ако има долг кон г. Ахмети. Но, не треба и сите други да отстапуваат поради тоа.“, изјави Меџити.
Претседателот на Движењето Беса, Билал Касами, рече дека единствено непожелни во ВЛЕН ќе бидат оние кои ќе соработуваат со ДУИ на Али Ахмети, алудирајќи на структурите на Таравари. Тој рече дека ќе има функционери на АА кои ќе останат во ВЛЕН, односно на нивните позиции на власт.
„Оваа игра не ја започнавме ние! Али Ахмет не требаше да влегува во такви игри за да повлече пратеници или одредени индивидуи, бидејќи механизмите за добивање пратеници како дел од владата се многу поголеми, но тоа не беше нашиот фокус.“, рече Касами.
Неколку недели останаа некои високи позиции во извршната власт празни. Но, од коалицијата ВЛЕН, позициите што останаа слободни од структурите на Таравари беа пополнети со половината од АА што остана дел од власта, а Арбен Фетаи беше назначен за вицепремиер за добро владеење.
„Може да има промени во рамките на ВЛЕН, можеби ќе има потреба да се аккомодира некој пратеник од Европскиот фронт. Овие прашања остануваат за дискусија, но генерално уделот на ВЛЕН не се менува, уделот на Алијансата за Албанците во коалицијата ВЛЕН останува како што беше. Движењето во рамките на структурите на АА се гледа секој ден, почнувајќи од Младинскиот форум и многу ограноци што јасно се позиционираа, како и советници кои потпишаа на нашата страна.“, изјави Фетаи.
Лидерите на ВЛЕН рекоа дека во моментов имаат двајца пратеници повеќе и дека се на подобри позиции отколку пред излегувањето на Арбен Таравари од владината коалиција. Тие истакнаа дека сега се дефинирани два политички блока и во албанскиот табор и дека се подготвуваат за локалните избори.
„Таравари е контрадикторен со самиот себе и на политичката сцена само уништуваше“, рече Зијадин Села. Тој го предупреди Европскиот фронт да внимава доколку Таравари се обиде да им се приклучи на тие коалиции на локалните избори. Села рече пред новинарите дека Таравари секогаш се обидува да профитира од сите, сатирично наведувајќи како тој се обидува да се кандидира на локалните избори.
„Изјавите од типот дека ќе соработувам со сите за да ме гласаат мене не се сериозни. Зашто значи дека јас, Зијадин Села, претседател на АА, ќе излезам и ќе ги освоам изборите од Струмица до Струга и Ликово. Затоа што во Чаир мојот кандидат од АА ќе добие поддршка од Али Ахмети, Изет Мехити, Арбен Таравари и сите други. Во Гостивар ќе победиме затоа што ќе ме поддржат Али Ахмети, Изет Мехити, Билал Касами, Африм Гаши, Арбен Таравари. А во Струмица, Мицкоски и сите политички партии ќе ме поддржат!“, рече Села.
Таравари се приклучи на опозициските партии предводени од ДУИ. Во новата коалиција на Европскиот фронт, претворен во НАИ, локалните избори станаа тест на политичка моќ.
На локалните избори на 19 октомври, покрај Чаир, жестоки натпревари во албанскиот политички блок имаше и во Тетово, каде што реизборот на Билал Касами го предизвика еден од потпретседателите на ДУИ, Бајрам Реџепи. Исто така, АА на Таравари, под чадорот на НАИ, се кандидираше и за Врапчиште, Теарце и Сарај.
„Нашата држава помина низ тешки искушенија, но секогаш кога иднината изгледаше несигурна, граѓаните заедно и без разлика на етничка, верска или партиска припадност, го избираа достоинството, демократијата и европската иднина. Денес повеќе од кога било ни е потребно единство, одлучност и јасен правец – а тој е Европа и европска интеграција. Ова е последниот чекор што треба да го направиме, чекорот што ќе ни гарантира безбедна, развиена и просперитетна држава.“, вели Бујар Османи.
Како од редовите на НАИ, така и од ВЛЕН, не беше предложена ниту една кандидатка за градоначалник. Според законот, на листите за советници и пратеници секој трет кандидат мора да биде од женски пол, додека за извршната власт и кандидатури за градоначалници нема законски регулирање.
„Така се случи на овие избори, но знаете дека ДУИ беше носител на можности за еднакви шанси, со градоначалнички кандидатки и носителки на листи за советници, но за жал, ова се случи. Сепак, има позитивни примери, како листата на советници во Куманово од Националната алијанса за интеграција.“, вели Адеми.
На 28 септември започна кампања за локалните избори на 19 октомври. Политичките партии и коалиции ја започнаа својата официјална изборна активност. Претседателот на ДУИ, Али Ахмети, на промотивната конвенција на НАИ, рече дека противниците не го почитуваа легитимитетот освоен од Албанците, дури го загрозиле и Охридскиот договор, со укинување на законот за албанскиот јазик, и со отстранување на балансерот.
„Втората порака до Христијан Мицкоски е: Христијан Мицкоски, со послушници (загари), оди на лов на зајаци, но не и на орли, затоа што орлите не се фаќаат ниту со послушници (загари), ниту со слуги, ниту со пастири, кои тој ги тренира за да не клевети нас. Орлите летаат високо на небото, а загарите се за зајаци.“, рече Ахмети.
Еден ден по Конвенцијата на НАИ при отворањето на предизборната кампања, генералниот секретар на ДУИ, Фатон Ахмети, рече дека нивниот лидер со зборот „послушници/загари“ мислел на оние кои се потчиниле во служба на владејачката македонска партија, а не на сите Албанци. Ахмети рече дека со „орли“ се имало предвид на Албанците, користејќи фигуративен говор дека орлите не можат да се фатат со тоа да бидат послушници. Тој направи и паралела дека кога биле во заедничка влада со ВМРО-ДПМНЕ, имале легитимитет од гласовите на народот.
„Мислам дека погрешно го разбрале ставот на г. Али Ахмети. Претседателот Ахмети мислел на Албанците како на орли, тие зборови не биле упатени кон сите Албанци. Тие зборови биле упатени на сите вазали, кои служат на политиката на ВМРО-ДПМНЕ… Да владееш заедно со мандат и вердикт од албанскиот народ и да бидеш избран од ВМРО-ДПМНЕ како вазал, не е исто. Кога бевме во заедничка влада со ВМРО-ДПМНЕ, го претставувавме албанскиот народ и тој вердикт доаѓаше директно од гласачите.“, рече Фатон Ахмти.
Додека политичките партии и независните кандидати ја користеа последната фаза на предизборната кампања, од друга страна, Државната изборна комисија (ДИК) ги распределуваше изборните материјали во сите 80 општински изборни комисии и во Град Скопје. Вкупно беа отпечатени 4.613.438 гласачки ливчиња за избор на градоначалници и советници. Најдолгото гласачко ливче е 50 см, сите се произведени според високи стандарди на безбедност и заштитни елементи за обезбедување на тајноста на гласот.
Во избирачкиот список се запишани 1.832.415 гласачи, кои ќе гласаат во 3.480 избирачки места. Од нив, шест нема да бидат отворени, бидејќи нема жители со право на глас во тие општини.
Процесот на гласање на 19 октомври помина добро. Излезноста беше малку над законскиот праг, додека резултатите покажаа дека ВМРО-ДПМНЕ триумфираше со 55 места за градоначалници на локалните избори – но во Скопје, Орце Ѓоргиевски стана градоначалник на главниот град со најниска поддршка во последните две децении. Коалицијата ВЛЕН, партнер на Мицкоски, ја надмина ДУИ на овие избори со 9 места за градоначалници во споредба со 5 места на Коалицијата НАИ предводена од Али Ахмети.
Вториот круг на локалните избори заврши со 21 место за градоначалници за ВМРО-ДПМНЕ и Град Скопје, коалицијата ВЛЕН со 4, СДСМ со само 3 места, Сојузот на Ромите со 1 место и партијата ЗНАМ – со 1 градоначалник. Премиерот Мицкоски рече дека дури и по локалните избори, коалицијата на власт останува стабилна.
Од опозициските албански партии, коалицијата ВЛЕН беше критикувана за помагање на ВМРО да победи во неколку општини со мнозинство Албанци, како што се случи по многу години во Кичево. Во четири општини каде не се постигнал цензусот, изборите се повторуваат на 11-ти јануари: Гостивар, Врапчиште, Центар Жупа и Маврово-Ростуше.
На крајот на годината, Собранието избра и два нови министри! По предлог на премиерот Мицкоски, пратеникот Беким Сали се откажа од мандатот во пратеничката група на ВЛЕН за да премине во извршната власт како Министeр за европски прашања на место на Орхан Муртезани. Мухамет Хоџа беше именуван за Министeр за екологија на место на Изет Меџити, кој сега е градоначалник на Чаир.