Босна и Херцеговина гласа: Клучни општи избори што ќе влијаат врз патот кон ЕУ

НАЈНОВИ ВЕСТИ

Граѓаните на Босна и Херцеговина денеска гласаат на општи избори кои би можеле да влијаат врз кандидатурата на земјата за членство во Европската Унија, но и врз влијанието што САД и ЕУ од една страна и Русија од друга се обидуваат да го остварат во земјата.

Гласачите избираат членови на колективното тричлено Претседателство и пратеници во националниот парламент, паралелно со регионалните парламентарни избори во двата ентитета.

Незадоволството кај гласачите расте поради забавувањето на економијата, бавниот напредок во разговорите за членство во ЕУ и долготрајната политичка криза, во која доминантните етнички партии од двата ентитета постојано го блокираат носењето одлуки од страна на слабата централна влада што ги поврзува.

Босна и Херцеговина, која се обидува да закрепне од крвавата војна од 1992 до 1995 година, доби кандидатски статус за членство во ЕУ во декември 2022 година, а во 2024 година доби зелено светло за отворање на пристапните преговори. Сепак, вистинските преговори сè уште не се започнати бидејќи домашните политички лидери не ги усвоиле клучните барања, како што се зајакнувањето на судскиот надзор и донесувањето антикорупциски закони.

Прелиминарните резултати се очекува да ги објави Централната изборна комисија откако гласачките места ќе бидат затворени во недела во 19 часот.

Војната во Босна заврши во 1995 година со Дејтонскиот мировен договор, постигнат со посредство на САД, со кој земјата остана поделена по етничка линија на Република Српска, во која доминираат Србите, и Федерацијата на Босна и Херцеговина каде се доминантни Бошњаците и Хрватите – поврзани преку централната влада и тричленото Претседателство.

Многу гласачи во земјата со 3,4 милиони жители велат дека сакаат да се надминe поделбата и острата реторика, но политичката состојба и натаму изгледа заглавена.

На изборите се соочуваат ривалските етнички партии – бошњачката СДА, српскиот СНСД и хрватската ХДЗ БиХ – со мултиетнички опозициски коалиции предводени од Социјалдемократската партија.

Според дел од анкетите, СДА има тесно водство на национално ниво со 21,4 отсто, пред СДП со 16,7 отсто. Во Република Српска, СНСД, партијата на сепаратистичкиот лидер Милорад Додик, кој се залага за блиски врски со Србија и Русија, е во предност со 34,2 отсто.

Доколку етнички заснованите партии победат и продолжат со меѓусебните несогласувања во централната влада, која би била институцијата што на крајот официјално би ја внесла земјата во ЕУ, напредокот кон членството веројатно дополнително ќе биде блокиран.

Гласачите во недела ќе добијат редизајнирани гласачки ливчиња, а воведени се и нови биометриски идентификации на гласачите и електронски скенери со цел да се спречат изборни измами.

Инаку, големите сили долго време се обидуваат да остварат влијание врз Босна и Херцеговина. ЕУ настојува да го прошири своето членство на Балканот, вклучително и во Босна и Херцеговина, но Русија го забавува тој процес, одржувајќи ја својата поддршка за Република Српска.

САД, исто така, настојуваат да го зголемат своето влијание и сакаат да го поттикнат проектот вреден 1,5 милијарди долари за изградба на гасовод преку кој би се увезувал американски течен природен гас. Проектот би го реализирала компанија поврзана со администрацијата на Трамп, но ЕУ предупреди дека изборот на компанијата не бил направен на транспарентен и конкурентен начин.

Вашингтон и Брисел исто така се судрија околу улогата на меѓународниот висок претставник, кој според одредбите на Дејтонскиот договор ги спроведува законите. Кристијан Шмит, поранешен германски министер во владата, поднесе оставка во мај под притисок од САД.