Дигитализацијата на јавните услуги во Македонија добива нова алатка, но граѓаните засега нема да можат целосно да се ослободат од носењето физички документи. Новата мобилна апликација „м.Услуги“ овозможува личната карта и возачката дозвола да бидат достапни на телефон, но при полициска контрола тие сè уште мора да се приложат во физичка форма.
Апликацијата беше промовирана на 28 октомври од Министерството за дигитална трансформација, предводено од министерот Стефан Андоновски. Таа е бесплатна, користењето е доброволно и достапна е за уредите со оперативните системи Андроид и иОС.
Покрај дигиталниот паричник за лични документи, платформата нуди пристап и до дел од електронските административни услуги. Целта е граѓаните полесно да пристапуваат до документите и услугите од институциите преку едно место, без непотребни посети на шалтерите.
Според официјалната страница на „м.Услуги“, корисниците можат да ја додадат личната карта и возачката дозвола во дигиталниот паричник. Достапни се и услуги за добивање образец М1/М2 за пријава и одјава во задолжителното социјално осигурување, потврда за лични податоци од Централниот регистар на население и уверение М4 за евидентираниот стаж, платите и надоместоците.
За користење на апликацијата е потребен профил на националниот портал за електронски услуги, а пристапот до дигиталниот паричник се заштитува со шестцифрен ПИН. Предвидени се и споделување документи преку QR-код и преглед на активностите.
Министерот Андоновски при промоцијата нагласи дека дигиталните документи не се обични фотографии или скенирани копии, туку електронски верзии на документите достапни на мобилниот телефон.
Сепак, најважното ограничување се однесува на нивната практична употреба. Според информациите објавени на 29 октомври, при полициско легитимирање граѓаните и понатаму ќе мора да ги покажуваат физичките документи, додека не се направат потребните законски измени.
Тоа значи дека дигиталната лична карта засега е дополнителна можност, а не целосна замена за пластичната картичка. За да ја добие очекуваната практична вредност, системот ќе треба да биде прифатен во различни институции и да има јасни правила за тоа каде и како може да се користат дигиталните документи.
Поголем потенцијал се отвора кај електронските административни услуги. Доколку граѓаните можат да побараат документ, да го добијат и да го употребат во друга постапка без печатење и одење во институција, тоа би значело помалку трошоци, помалку изгубено време и полесен пристап до јавните услуги.
Во спротивно, доколку електронскиот документ мора повторно да се испечати и физички да се достави, дигитализацијата ќе остане само делумна.
Една од најавените можности е и селективното споделување лични податоци. На пример, при докажување полнолетство, корисникот би можел да ја потврди возраста без да ја открива адресата или другите податоци од личната карта. Сепак, практичната примена ќе зависи од тоа дали институциите и другите приматели ќе можат да ги проверуваат ваквите потврди.
Од Министерството најавија и постепено префрлање на дополнителни услуги од националниот портал во мобилната апликација. Интегрираните плаќања се меѓу функционалностите на кои сè уште се работи.
Важен предуслов за поширока употреба ќе биде и довербата во заштитата на личните податоци. Според официјалните информации, системот предвидува шифрирана комуникација, заштитена инфраструктура и контролиран пристап, но транспарентноста за безбедносните проверки и начинот на постапување при губење телефон или сомнителна активност ќе биде важна за довербата на граѓаните.
Успехот на „м.Услуги“ на крајот нема да зависи само од бројот на документи достапни на телефонот, туку и од тоа колку административни постапки навистина ќе можат да се завршат електронски и колку институции ќе ги прифаќаат дигиталните документи.