Брисел го вклучи алармот со пролетната економска прогноза „која предвидува послаба економска активност, бидејќи конфликтот на Блискиот Исток предизвикува нов енергетски шок што повторно ја разгорува инфлацијата и ја нарушува економската доверба“.
Предупредувањето доаѓа откако индексот на менаџери за набавки (PMI) во еврозоната, објавен од S&P Global, покажа пад на економската активност со вредност од 47,5 — најниско ниво во последните 31 месец — во споредба со 48,8 во април.
PMI индекс над 50 укажува на раст, додека вредности под 50 сигнализираат економско намалување или рецесија. И други показатели упатуваат на економско забавување и зголемени фискални трошоци за владите.
Прогнозата предвидува дека односот долг-БДП во еврозоната ќе достигне 90,2% во 2026 година, односно 90,2 проценти оваа година, во споредба со 88,7 проценти во 2025 година. Во 2027 година, тој повторно би пораснал на 91,2 проценти.
„Конфликтот на Блискиот Исток предизвика голем енергетски шок, што дополнително ја тестира Европа додека се справува со веќе нестабилна геополитичка и трговска средина“, изјави Valdis Dombrovskis, економски комесар на ЕУ.
„ЕУ мора да извлече поуки од минатите кризи преку тоа што фискалната поддршка ќе остане привремена и насочена, како и преку дополнително намалување на зависноста од увезени фосилни горива.“
Во прогнозата на Европската комисија се наведува дека „економијата на ЕУ требаше да продолжи да расте со умерено темпо паралелно со понатамошен пад на инфлацијата, но изгледите значително се променија од избувнувањето“ на конфликтот на Блискиот Исток.
„Инфлацијата почна да расте неколку недели по избувнувањето на конфликтот, поттикната од наглиот раст на цените на енергетските суровини, а економската активност губи динамика“, се наведува во прогнозата.
По растот од 1,5% во 2025 година, сега се предвидува БДП во ЕУ да забави на 1,1% во 2026 година — намалување од 0,3 процентни поени во споредба со есенската прогноза на Комисијата од 2025 година, која предвидуваше 1,4%.
„Прогнозите за раст на еврозоната исто така се ревидирани надолу, на 0,9% во 2026 и 1,2% во 2027 година, од претходно очекуваните 1,2% и 1,4%“, соопшти Комисијата. „Инфлацијата во ЕУ се очекува да достигне 3,1% во 2026 година — цел процентен поен повеќе од претходните проценки.“
Песимистичката прогноза на Комисијата претпоставува дека, како нето-увозник на енергија, „економијата на ЕУ е многу чувствителна на енергетскиот шок предизвикан од конфликтот на Блискиот Исток — втор таков шок за помалку од пет години“.
„Скокот на цените на енергијата значи повисоки сметки за домаќинствата и нагло зголемени трошоци за компаниите, што ги намалува профитите на многу индустрии, фактички пренасочувајќи приходи од економијата на ЕУ кон земјите извознички на енергија“, се наведува во прогнозата.
Конфликтот, предизвикан од американските и израелските напади врз Иран, ја урна довербата на потрошувачите на најниско ниво во последните 40 месеци „поради растечките стравувања од зголемена инфлација и губење работни места“.
„Се очекува и деловните инвестиции да бидат ограничени поради построги услови за финансирање, пониски профити и зголемена неизвесност. Послабата надворешна побарувачка дополнително го оптоварува растот на извозот“, соопшти Комисијата.
Во мрачен тон, Домбровскис изјави дека планерите на Комисијата подготвуваат и понеповолни сценарија, засновани на претпоставката дека конфликтот на Блискиот Исток ќе се одолговлекува, што потенцијално би можело да го намали растот дури и до 0,7%.
„Доколку конфликтот на Блискиот Исток продолжи, цените на нафтата и гасот би можеле да останат високи подолго отколку што се претпоставува во основните проекции. Во негативно сценарио, нарушувањето на снабдувањето би било и поголемо и подолготрајно отколку што моментално е вклучено во пазарните цени“, се наведува во извештајот на Комисијата.
„Во ова негативно сценарио, растот на БДП на ЕУ е речиси преполовен во споредба со основната прогноза, додека инфлацијата би била значително повисока, особено во 2027 година.“