Набргу по почетокот на војната со САД и Израел, Иран презел контрола врз Ормускиот Теснец – клучна морска артерија за глобалното снабдување со нафта и гас.
Со закани и напади врз меѓународни испораки, Иран речиси целосно го парализирал поморскиот сообраќај, добивајќи значајна геополитичка предност во однос на соседите во Персискиот Залив и светската економија.
Сега, Исламската Република ја формализира својата доминација преку воспоставување нов транзитен режим, и покрај континуираните предупредувања од САД, кои воведоа сопствена блокада во теснецот.
Новоформираниот „Управен орган за Персискиот Залив“ (PGSA) – тело задолжено за проверка и наплата на такси од бродовите – официјално започна со работа на 18 мај.
Во објава на платформата X на 20 мај, придружена со мапа, PGSA ја дефинирал зоната на поморска контрола на Иран во Ормускиот Теснец.
Според нив, зоната се протега од линијата меѓу Кух-е Мубарак во Иран и југот на Фуџеира во Обединетите Арапски Емирати, до линијата што го поврзува островот Кешм со Ум Ал-Куваин.
Во објавата се наведува дека „транзитот низ оваа зона за премин низ Ормускиот Теснец бара координација и дозвола од надлежниот орган“.
Според компанијата Windward, Иран практично го претвора теснецот од транзитен коридор во систем на државно управувани дозволи и такси.
Иако објавите на PGSA се цитираат во државните медиуми, останува нејасно кој точно стои зад овој орган, кој го контролира и каде се наоѓа, а нема ниту официјална веб-страница.
Истражувачката новинарка Фатеме Каримхан изјави дека нема потврдени податоци за неговото постоење, оценувајќи дека е необично неавтентификувана сметка на X да влијае врз глобалниот информациски тек.
Овој потег предизвика остри реакции од Обединетите Арапски Емирати, кои тврдат дека Иран ја проширува својата контрола и во нивни територијални води.
Од Абу Даби оценија дека ваквите тврдења се „нереални и политички мотивирани“, нарекувајќи ги „опасна илузија“.
Истовремено, Иранската револуционерна гарда соопшти дека координирала транзит на 26 бродови низ теснецот во рок од 24 часа, тврдење кое не е независно потврдено.
Според анализите, трговијата низ Ормускиот Теснец сè повеќе станува под влијание на паралелни американски ограничувања и иранска административна контрола.
Морски експерти предупредуваат дека новиот систем на дозволи и такси може да биде спротивен на меѓународното право, според кое мирен транзит низ територијални води не треба да се наплатува.
И покрај тоа, се проценува дека Иран би можел да генерира милијарди долари годишно од новиот режим, додека дел од бродските оператори, особено од Азија и „сивата флота“, веќе прифаќаат да плаќаат такси.
Експертите предупредуваат дека ваквиот систем може дополнително да ги зголеми тензиите во еден од најважните светски поморски правци.