Пресвртот во конфликтот се случи во понеделник, кога иранскиот врховен лидер Моџтаба Хамнеи им нареди на своите преговарачи да се движат кон договор за прв пат откако започна војната. И покрај најострата јавна реторика на Доналд Трамп, Пентагон и американските сили на Блискиот Исток беа несигурни до последен момент дали ќе добијат наредба за напад или за прекин на огнот. „Немавме поим што ќе се случи. Беше лудо“, призна еден функционер за одбрана.
Хаотичен понеделник: Од „дебакл“ до одобрување
Дипломатскиот процес го водеше американскиот претставник Стив Виткоф, кој го нарече почетниот предлог од десет точки на Иран „катастрофа и дебакл“. Следеше ден на интензивен притисок, при што пакистанските медијатори ги донесоа новите верзии на документите помеѓу Виткоф и иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи.
Клучни фактори што доведоа до пробивот:
Улогата на Хамнеи: Плашејќи се од израелски атентат, врховниот лидер на Иран комуницираше исклучиво преку курири. Без неговото „зелено светло“, договорот немаше да биде можен.
Кинески совет: Кина директно му предложи на Техеран да бара излез од конфликтот за да избегне целосно уништување.
Мисијата на Венс: Потпретседателот Џ.Д. Венс ги координираше разговорите со пакистанската страна од Унгарија, отворајќи го патот за двонеделен прекин на огнот.
Маневарот на Трамп и потврдата од Нетанјаху
Додека некои медиуми објавија за прекинот на разговорите, Трамп во вторник наутро ја повтори својата закана за „крајот на цивилизацијата“. Сепак, во позадина веќе постоеше разбирање за прекин на огнот. Клучниот момент се случи околу пладне по источно време, кога Трамп разговараше со Бенјамин Нетанјаху за да добие гаранции дека Израел ќе се придржува до договорот.
Веднаш потоа, пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф јавно ги објави условите за прекин на огнот, а Трамп, и покрај притисокот од тврдокорните во неговата придружба, го прифати планот. Наредбата за прекин на операциите на американските сили беше издадена само 15 минути по нејзиното официјално објавување.
Што носи петокот: Преговори во Пакистан
Првиот опиплив резултат од прекинот на огнот е објавувањето на отворањето на Ормутскиот теснец за бродови што работат во координација со иранските сили. Сепак, ситуацијата е далеку од стабилна. Израелски извори тврдат дека добиле гаранции дека САД ќе инсистираат на следново во продолжението на преговорите:
Иран да се откаже од нуклеарен материјал.
Целосен прекин на збогатувањето на ураниум.
Напуштање на балистичката програма.
Главната рунда преговори е закажана за петок во Пакистан, а ќе ја води Џ.Д. Венс. Ова ќе биде најважната задача во неговата политичка кариера досега. Иако војната засега е запрена, огромните разлики во визијата за идниот договор го оставаат отворено прашањето – дали е ова траен мир или само краток одмор пред нова ескалација.