Пред патувањето на американскиот претседател Доналд Трамп во Турција за самитот на НАТО, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху во понеделник го повика Вашингтон да не ѝ продава напредно оружје на Анкара, особено авиони Ф-35. Во интервју за Фокс њуз, Нетанјаху ја нарече Турција „режим заразен со Муслиманското братство“, објави „Тајмс оф Израел“.
Нетанјаху ја опиша Турција како „екстремистичко движење кое ја мрази Америка и вика „Смрт за Америка“. „Не мислам дека треба да им се дадат Ф-35 или мотори за нивните борбени авиони“, рече тој. Минатиот месец, Трамп навести дека можеби ќе одобри продажба на мотори Ф-110 на Турција и повторно ќе ја прими земјата во програмата Ф-35.
На Турција ѝ се потребни моторите за сопствените борбени авиони КААН од петта генерација, кои почна да ги развива откако беше исклучена од програмата Ф-35 во 2019 година. Нетанјаху тврдеше дека таков потег би „го нарушил балансот на моќта на Блискиот Исток, кој во крајна линија е загарантиран од израелската воздушна супериорност и американската позиција на Блискиот Исток“.
Израел има десетици Ф-35 во својот арсенал. Тој ја нарече Турција „голема земја“, но изрази жалење што со неа управува Реџеп Таип Ердоган, за кого рече дека отворено се заканува дека ќе го уништи Израел и ќе ја окупира половина од Кипар.
Ројтерс минатиот месец објави дека администрацијата на Трамп официјално го известила Конгресот за својата намера да продаде млазни мотори во вредност од повеќе од 700 милиони долари на Турција. На прашањето дали се подготвува да ги продаде моторите и Ф-35 на Турција, Трамп тогаш одговори: „Мислам дека да, ќе видите… Веројатно ќе направам нешто што ќе го направи [Ердоган] многу среќен“.
Кога беше притиснат од новинарите да разјасни што точно треба да се случи за да се реализира продажбата на Ф-35, Трамп го упати прашањето до потпретседателот Џ.Д. Венс. „Постојат одредени работи за кои мора да добиеме потврда дека се случиле за да се усогласиме со американскиот закон.
Претседателот ни зададе задача да го направиме ова… за да можат да го добијат Ф-35… Ова е навистина прашање за Конгресот“, рече Венс, по што Трамп се вклучи, инсистирајќи дека прашањето ќе биде решено.
Продажбата на Ф-35 на Турција би се сметала за важен гест за Анкара пред клучниот самит на НАТО во вторник и среда, како и за Ердоган, кого Трамп го смета за клучен сојузник. Заедно со Израел, Грција исто така се спротивставува на таквата продажба. САД ја исклучија Турција од програмата за развој на Ф-35 откако Ердоган се согласи да го купи противракетниот систем С-400 од Русија.
Американскиот закон не дозволува Турција да го поседува С-400 ако сака повторно да се приклучи на програмата Ф-35. Но, американскиот амбасадор во Турција, Том Барак, во декември изјави дека топлиот однос меѓу Трамп и Ердоган им помогнал на страните да одржат „најпродуктивни разговори за ова прашање за речиси една деценија“.
Во остатокот од своето интервју за Фокс, Нетанјаху рече дека не е одреден датум за неговата посета на Вашингтон за средба со Трамп и повторно ги минимизираше неодамнешните тензии околу меморандумот за разбирање меѓу САД и Иран.
„Се согласуваме за речиси сè“, рече Нетанјаху. „Имаме несогласувања од време на време, но ги решаваме затоа што сме сојузници“, рече тој, истакнувајќи дека тој и Трамп разговараат за несогласувањата „отворено“. „Претседателот има свој начин на изразување, а и јас“, додаде Нетанјаху. „Ние сме сојузници. Ние сме ваш примерен сојузник“, повтори тој.
Меморандумот за разбирање, чиј потписник не беше Израел, го продолжи за 60 дена привремениот прекин на огнот во заедничката американско-израелска војна со Иран. Израелските власти се загрижени дека меморандумот не прави доволно за да ја спречи нуклеарната програма на Иран или да наметне ограничувања за неговиот развој на балистички ракети.
Меморандумот, исто така, повика на прекин на непријателствата во Либан, каде што Израел се бори против Хезболах. Нетанјаху рече дека Израел „би сакал да види напредок во постигнувањето мир со Либан“ за време на неговото патување во Вашингтон.
Тој нагласи дека Иран „не е пријател на Америка и не треба да им дозволиме да имаат нуклеарно оружје или средства за негово доставување“. „Ова е битка за слобода против фанатизмот“, рече Нетанјаху.
На прашањето зошто иранскиот режим сè уште постои и покрај масовната заедничка кампања на бомбардирање на САД и Израел, Нетанјаху рече дека тоа е затоа што има „неколку стотици илјади бандити кои го убиваат сопствениот народ“.
Осврнувајќи се на 250-годишнината од Америка, Нетанјаху ги нарече Соединетите Американски Држави „огромна сила за добро… без Америка немаше да има демократија или слобода во светот“. „Бог да ја благослови Америка“, заклучи тој.