Во Македонија за пет години се изградени повеќе од 36.000 станови, иако повеќе од една третина од станбениот фонд според последниот попис е ненаселен, додека цените на најатрактивните локации во Скопје и Охрид веќе надминуваат 3.000 евра за квадратен метар.
Податоците отвораат прашање што сè почесто се поставува на домашниот пазар на недвижности: ако понудата расте, а стотици илјади станови стојат празни, зошто цените продолжуваат да одат нагоре? Од 2020 до 2025 година биле завршени вкупно 36.281 стан, со вкупна површина од повеќе од 3,26 милиони квадратни метри, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика, анализирани од финансискиот портал „Пари“.
Просечната површина на новоизграден стан изнесува околу 90 квадратни метри. Најмногу биле трособни станови – 12.038, по што следуваат двособните со 11.129. Официјалната база на Државниот завод за статистика ги следи завршените станови според бројот на соби и општини.
Повеќе од 307.000 станови се ненаселени
Истовремено, Пописот од 2021 година покажа дека од вкупно 839.174 станови во земјата, 531.987, или 63,4 проценти, биле населени. Останатите 307.187 станови, односно 36,6 проценти од вкупниот станбен фонд, биле ненаселени. Тоа значи дека приближно секој трет стан во државата во моментот на пописот немал постојани жители.
Но, градежната активност не запира. Само во јуни годинава биле издадени одобренија за изградба на уште 754 станови, се наведува во анализата.
Становите се купуваат, но не секогаш за живеење
Активноста на пазарот дополнително пораснала во вториот квартал од 2026 година. Од април до јуни биле регистрирани 8.369 трансакции со недвижности, што е за 7,9 проценти повеќе во споредба со првите три месеци од годината. Од нив, 6.221 биле купопродажби, а 2.148 договори за закуп. Бројот на продажби пораснал за 20,2 проценти, додека бројот на закупи се намалил за 16,8 проценти.
Комбинацијата од раст на купопродажбите и висок број ненаселени станови сугерира дека дел од недвижностите не се купуваат исклучиво како место за живеење, туку и како начин за зачувување или инвестирање капитал.
Тоа е особено важно во земја каде недвижностите традиционално се сметаат за една од посигурните форми на заштеда.
Над 3.300 евра за квадрат во Центар
Највисоките регистрирани трансакции покажуваат колку далеку стигна растот. Во скопската Општина Центар нов стан од 50 квадратни метри бил продаден за 168.000 евра. Тоа е околу 3.360 евра за квадратен метар.
Кај староградбата рекордот е забележан во Охрид, каде стан од 66 квадратни метри бил продаден за 211.200 евра, или околу 3.200 евра за квадрат.
Сепак, овие износи не се просечни цени за Скопје или Македонија, туку највисоки поединечни регистрирани трансакции. Просечните цени на старите станови се значително пониски.
Во Центар просекот изнесувал околу 119.914 денари за квадратен метар, во Карпош 111.806 денари, во Аеродром 108.081, а во Кисела Вода 103.878 денари. Кај новоградбите, просечната цена во Центар изнесувала околу 117.657 денари за квадратен метар.
Скопје сè уште е поевтино од Западна Европа
И покрај силниот раст, Скопје останува далеку под цените во најскапите европски градови.
Извештајот „Mapping the World’s Prices 2026“ на Deutsche Bank Research Institute споредува трошоци, плати и недвижности во 69 светски градови.
Во Цирих цената на квадратен метар стан во центарот достигнува околу 22.910 евра, а во Женева околу 19.439 евра. Лондон, Париз, Виена и Минхен исто така се повеќекратно поскапи од Скопје.
Но директната споредба има ограничувања.
Податоците на Deutsche Bank се однесуваат на просечни цени во централните делови на одредени светски градови, додека домашните рекорди од над 3.000 евра се конкретни реализирани трансакции.
Поважно прашање е колку станови може да купи една плата
Апсолутната цена, сепак, не кажува сè. Стан што чини 3.000 евра за квадрат во земја со значително пониски плати може да биде потешко достапен за просечно домаќинство отколку многу поскап стан во град со неколкупати повисоки приходи.
Токму затоа брзиот раст на цените во Скопје може да биде поголем социјален проблем отколку што покажува едноставната споредба со Цирих, Лондон или Париз.
Во Македонија истовремено се случуваат три процеси: се градат илјадници нови станови, голем дел од постојниот станбен фонд останува ненаселен, а цените продолжуваат да растат.
Тоа го претвора пазарот на недвижности во едно од најинтересните економски прашања во земјата – дали становите сè уште првенствено се градат за домување или сè повеќе стануваат форма на инвестиција и чување капитал?