Земјава продолжува да биде приемчива за американските комерцијални инвестиции, но иако водење бизнис е генерално лесно во Македонија и правната рамка во голема мера е во согласност со меѓународните стандарди, сепак корупцијата е постојан предизвик.
„Големите странски компании кои работат во Технолошко индустриските развојни зони (ТИРЗ) генерално известуваат за позитивни инвестициски искуства и одржуваат добри односи со владините претставници. Сепак, целокупното регулаторно опкружување на земјата останува сложено, а честите регулаторни и законодавни промени, заедно со неконзистентно толкување на правилата, создаваат непредвидливо деловно опкружување погодно за корупција. Владата генерално ги спроведува законите, но има бројни извештаи дека некои функционери и понатаму се вклучени во коруптивни активности. Транспаренси Интернешнл ја рангираше Северна Македонија на 76-то место од 180 земји во нејзиниот Индекс на перцепција на корупцијата во 2023 година, девет места повисоко од претходната година, со резултат од 42/100 во апсолутна вредност“.
Државната комисија за спречување на корупцијата отвори неколку истраги поврзани со корупција, вклучително и неколку во кои беа вклучени високи функционери, но ниту една досега не резултираше со кривично гонење.
Ова се наведува во извештајот за инвестициската клима во Северна Македонија за 2024 година објавен од американскиот Стејт департмент.
Оттаму посочуваат на неколку перспективни области кои инвеститорите треба да ги набљудуваат во 2024 година.
„Од 2021 година, Амбасадата Скопје ги идентификуваше дигитализацијата и зелената енергија како области зрели за американски инвестиции поради зголемената посветеност на владата да инвестира во овие стратешки сектори. Локацијата на Северна Македонија, на раскрсницата на паневропските транспортни коридори VIII и X, е предност бидејќи компаниите сметаат дека „речиси го потпираат“ нивното производство да биде поблиску до центрите за потрошувачка во Европа, бидејќи последиците од пандемијата и руската инвазија на Украина продолжуваат да ги кинат глобалните синџири на снабдување“
Се укажува дека руската инвазија во Украина како и забавувањето на инвестициите го попречиле растот на БДП во 2023 година.
„И покрај владините стимулативни мерки за помош на закрепнувањето, БДП во 2023 година порасна само за 1,4 отсто, 0,9 процентни поени помалку од проектираниот. Владината поддршка, исто така, го ублажи влијанието на кризата врз пазарот на труд, при што невработеноста падна на 13,1 отсто во 2023 година. Во својот план за забрзување на растот, владата постави цели да ја удвои просечната годишна стапка на раст на БДП од 2,5 отсто на 5 отсто во периодот 2022-2026 година, да се отворат 156.000 нови работни места и да се намали невработеноста на 8,6 проценти“. Исто така, се обврза на „зелен раст“ преку забрзување на енергетската транзиција и намалување на емисиите на стакленички гасови во согласност со Декларацијата за зелена агенда потпишана во ноември 2020 година.”
Привлекувањето на СДИ, се посочува во извештајот, е еден од главните столбови на Владата за економски раст и создавање работни места, иако поголем ангажман со инвеститорите не се оствари во 2023 година.
Се вели дека нема дискриминаторски закони или практики кон страннските инвеститори.
„Во март 2018 година, владата го донесе својот„План за економски раст“ а во 2021 година го измени Закон за финансиска поддршка на инвестициите , што дава значителни стимулации за странските компании кои работат во 15-те слободни економски зони. Стимулациите вклучуваат различни мерки како што се субвенции за отворање работни места, субвенции за капитални инвестиции и финансиска поддршка на извозниците“.
Се наведува дека Северна Македонија нема „едношалтерски систем“ за СДИ, и затоа инвеститорите се принудени да се насочуваат низ неколку бирократси институции за да ги реалзираат нивните инвестиции.
Сепак, како што се вели во изјавата, Владата оддржува контакти со крупните странски инвеститори преку чести средби и формални анкети за добивање повратна информации.
„Крупните инвеститори имаат директен пристап до владините лидери, кои можат да ги контактираат за помош во разрешување на проблеми. Советот за странски инвестиции ги застапува странските инвеститори и советува како да се подобри бизнис климата“.
Извештајот на Стејт департменот има за цел помош на американските компании да донесат информирани деловни одлуки со обезбедување на ажурирани информации за инвестициската клима на повеќе од 165 земји и економии.
Тие се подготвени од економски службеници стационирани на работни места ширум светот и анализираат различни економии кои се актуелни или потенцијални пазари за американските бизниси од сите големини.
Целиот извештај за Македонија можете да го погледнете ТУКА