Светот продолжува да ја очекува реакцијата на американскиот претседател Доналд Трамп на предложената рамка за продолжување на сегашниот прекин на огнот со Иран, додека заканите за обновување на американските воздушни напади и поморски операции во регионот на Персискиот Залив продолжуваат.
До доцните часови на 30 мај немаше официјално соопштение од Белата куќа, еден ден откако Трамп заврши состанок во Ситуациската соба во врска со можен договор со Техеран, кој има за цел да го продолжи кревкиот прекин на огнот за 60 дена, да го отвори Ормускиот Теснец и да ја заврши американската блокада на иранските пристаништа.
Според оваа рамка, други тешки прашања – како правото на Иран да збогатува ураниум и неговата нуклеарна програма во целина, заедно со можното олеснување на санкциите кон Техеран – би се преговарале во текот на 60-дневниот период.
Неколку американски медиуми на 30 мај објавија дека Трамп побарал низа измени во условите на рамката, што укажува дека останува уште многу работа.
„The New York Times“ и „Axios“, повикувајќи се на официјални лица запознаени со разговорите, одделно известија дека промените што ги бара Трамп вклучуваат заострување на условите на договорот и дека САД веќе им ги пренеле новите детали на иранските власти на разгледување.
Во меѓувреме, американскиот секретар за одбрана Пит Хегсет изјави дека Вашингтон е подготвен повторно да започне воени дејства против Иран доколку тековните преговори не доведат до договор, нагласувајќи дека американските сили остануваат подготвени и покрај дипломатските напори.
Говорејќи на форумот за одбрана и безбедност „Шангри-Ла Дијалог“ во Сингапур на 30 мај, Хегсет рече дека САД се „повеќе од способни“ повторно да започнат напади доколку биде потребно и дека нивните воени ресурси се „повеќе од доволни“ за такви операции.
Шефот на Пентагон изјави дека Трамп покажува „трпение“ и дека ќе прифати „само одличен договор“ за да се спречи Иран да дојде до нуклеарно оружје.
Единствениот коментар на Трамп во врска со Иран на социјалните мрежи беше објава на Truth Social во која напиша: „Некој треба да му објасни на Папата дека… Иран не смее да има нуклеарно оружје!“ Ова следуваше откако папата Лав XIV повика на запирање на насилството во регионите погодени од војни ширум светот за време на молитва во Ватикан, иако не спомена конкретни конфликти.
Трамп беше забележан и како патува од Белата куќа кон својот голф-клуб во Вирџинија.
„Претерани барања“
Од иранска страна, советник на врховниот лидер, Моџтаба Хамнеи, го обвини Трамп дека „по трет пат ја предава дипломатијата“ со продолжување на поморската блокада на иранските пристаништа и со поставување, како што рече, „претерани барања“ во преговорите.
Во објава на X на 30 мај, Мохсен Резаи изјави дека ставот на Трамп на преговарачката маса покажува „дека тој не е наклонет кон преговори и следи други цели“.
Иранските државни медиуми, повикувајќи се на „неофицијален нацрт“, објавија дека предложениот меморандум за разбирање вклучува договор за ослободување на 12 милијарди долари замрзнати средства.
„САД се обврзале да му овозможат на Иран целосен пристап до 12 милијарди долари од неговите средства во рок од 60 дена, така што тие ресурси ќе можат да бидат префрлени и потрошени во банки избрани од Иран без ограничувања“, соопшти државната телевизија.
Белата куќа претходно сличен извештај на иранската телевизија го нарече „измислица“.
Судбината на ураниумот
Клучно прашање останува судбината на иранските резерви на високо збогатен ураниум, кој може да се користи за производство на нуклеарно оружје.
Казахстан сигнализираше дека е подготвен да ги чува резервите на Иран со 60-процентно збогатен ураниум доколку се постигне иден договор меѓу Техеран и Вашингтон, според извештај на „Financial Times“, кој го цитира директорот на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ), Рафаел Гроси.
Овој предлог се разгледува како можна мерка за градење доверба, со цел поддршка на напорите за обновување на нуклеарната дипломатија меѓу Иран и Соединетите Американски Држави.
Во меѓувреме, Централната команда на САД (CENTCOM) на 29 мај соопшти дека нејзините сили во Оманскиот Залив ги спровеле мерките на блокадата со неутрализирање на брод под знамето на Гамбија кој се обидувал да вплови во иранско пристаниште.
„Американски авион го неутрализираше бродот со ракета Hellfire насочена кон машинската просторија“, се наведува во соопштението на CENTCOM, додавајќи дека американските сили издале повеќе од 20 предупредувања пред да преземат воена акција.
Одделно, „Bloomberg News“ објави дека неколку Американци претрпеле лесни повреди од остатоци што паднале по напад со дрон на Иран на 29 мај врз воена база во Кувајт. CENTCOM не го коментираше извештајот.