Американската војска јавно ги емитува локациите на своите извидувачки летови во близина на Куба преку веб-страници за следење авиони, додека Вашингтон продолжува да врши притисок врз комунистичкото раководство на островот.
Оставањето на транспондерите вклучени „веројатно е намерно“, вели британскиот експерт за дронови д-р Стив Рајт, оценувајќи дека САД сакаат да испратат „јасна порака дека имаат очи на небото за да го одржат притисокот“.
Анализата на BBC Verify, базирана на податоци од платформата Flightradar24, покажува дека најмалку пет американски морнарички извидувачки авиони P-8A Poseidon и три MQ-4C Triton дронови оперирале во Карибите во близина на Куба од 11 мај наваму. Дел од леталата се доближиле и на само 80 километри од островот.
Податоците од системите за следење летови не даваат целосна слика за американските активности околу Куба, бидејќи воените авиони не секогаш ги емитуваат своите позиции и често ги споделуваат само во одредени делови од летот.
Распоредувањето на овие летала доаѓа во период на значително зголемени тензии меѓу САД и Куба, откако Вашингтон воведе фактичка нафтена блокада врз карипската држава.
Во меѓувреме, американскиот портал Axios објави дека Хавана набавила дронови способни за напади врз американското копно. Кубанскиот министер за надворешни работи ги отфрли ваквите тврдења, нагласувајќи дека земјата „ниту се заканува, ниту посакува војна“, и го обвини Вашингтон дека создава „лажен случај“ за можна воена интервенција.
По овие обвинувања, американскиот државен секретар Марко Рубио во средата понуди „нова врска“ со кубанскиот народ.
Во обраќање на шпански јазик по повод годишнината од независноста на Куба од САД, Рубио оцени дека „незамисливите тешкотии“ на островот се резултат на комунистичкото раководство, а не на американската нафтена блокада.
Зошто се важни овие летови?
Експертите за BBC Verify велат дека јавната природа на извидувачките летови укажува дека САД сакаат да ја спроведат блокадата, да извршат дополнителен притисок врз кубанската влада и истовремено да ги одвратат сојузниците на Хавана, како Венецуела, од испраќање енергетски пратки кон островот.
Недостигот на гориво веќе предизвика сериозни прекини на електричната енергија и протести низ Куба. Американскиот претседател Доналд Трамп, исто така, врши притисок врз Хавана „да постигне договор“, предупредувајќи дека САД би можеле да интервенираат, слично како во Венецуела претходно оваа година.
Што покажуваат податоците?
BBC Verify следел неколку летови на P-8 Poseidon авиони, вклучително и еден на 11 мај, кога леталото се приближило на околу 80 километри од јужниот брег на Куба. Авионот продолжил со операциите и следниот ден, кога бил забележан северно од Хавана пред да се врати во базата во Џексонвил, Флорида.
На 15 мај, два MQ-4C Triton дронови патролирале покрај јужниот брег на Куба, следејќи рута слична на претходните мисии на Poseidon авионите.
Марк Кансијан, пензиониран полковник на американскиот марински корпус и советник во Центарот за стратешки и меѓународни студии (CSIS), изјави дека повторувачките рути на летовите „укажуваат на намера да се следат пристигнувањата на бродови од југ, а второстепено и од север“.
„Ниту еден од летовите не е над копно, така што ова не изгледа како подготовка за инвазија“, истакна Кансијан. Тој додаде дека овие мисии веројатно не се „рутински“, бидејќи бројот на P-8 и MQ-4C летала со кои располагаат САД е ограничен.
BBC Verify анализирал и активности од почетокот на февруари, кога бил забележан само еден P-8 авион во близина на Куба и немало слична активност со MQ-4C дронови. Сепак, американски RC-135V Rivet Joint извидувачки авион тогаш извршил два прелета околу островот.
Експертот за дронови Стив Рајт оцени дека мисиите „најверојатно се дел од американската стратегија за одвраќање на Венецуела од прекршување на нафтената блокада и испраќање гориво кон Куба“.
Слична проценка дадоа и аналитичарите од разузнавачката компанија Janes, кои забележуваат „општо зголемување на американските разузнавачки и надзорни операции“ од февруари наваму.
„Фактот што овие летови се видливи преку јавни алатки за следење сугерира дека нивната цел е одвраќање на обидите за пробивање на нафтената блокада и дополнителен притисок врз кубанската влада“, наведуваат од Janes.