Додека комарците се присутни во речиси сите делови на светот, Исланд претставува вистински исклучок. Оваа островска земја е позната како единствената држава во светот во која нема популација на комарци, а главната причина за тоа се специфичните климатски услови што го спречуваат нивното размножување. Сепак, научниците предупредуваат дека глобалното затоплување во иднина би можело да ја промени оваа состојба.
За разлика од Норвешка, Шкотска, па дури и Гренланд, Исланд досега останал поштеден од овие инсекти. Комарци нема ниту на Антарктикот, но тој се смета за континент, а не за држава.
Според научниците, причината не е само географската положба на Исланд, туку пред сè неговата клима. Островот е опкружен со студени океански води и е оддалечен од главните патишта по кои се шират комарците. Иако инсектите можат да стигнат до него, условите не им овозможуваат да создадат стабилна популација.
Исландскиот професор Гисли Мар Гисласон, специјализиран за екосистемите на слатките води, еднаш успеал да улови комарец за време на лет меѓу Гренланд и Рејкјавик. Тој објаснил дека инсектите можат да преживеат со часови прикачени на делови од авионите, дури и на ниски температури.
Зошто комарците не можат да се размножуваат во Исланд?
Главната пречка е честото менување на температурите меѓу замрзнување и одмрзнување, особено во текот на пролетта и есента. Овие нагли промени го нарушуваат развојот на комарците и го отежнуваат нивното размножување.
Според биологот Роберт Џонс, на јајцата на комарците им е потребна течна вода за да продолжат да се развиваат. Меѓутоа, честите температурни промени го прекинуваат овој процес, поради што јајцата и ларвите можат да угинат пред инсектите да ја достигнат возрасната фаза.
Исланд има бројни бари и мочуришта, вклучително и во близина на аеродроми, но тие не обезбедуваат доволно стабилни услови за размножување на комарците.
Ниту геотермалните води, кои остануваат топли во текот на целата година, не се погодни за нивен развој. Научниците сметаат дека температурите во овие води може да бидат превисоки за ларвите, а ниту хемискиот состав не им одговара.
Глобалното затоплување може да ја промени ситуацијата
Иако климатските услови досега го штителе Исланд од комарци, експертите предупредуваат дека глобалното затоплување може да ја наруши оваа природна рамнотежа.
Доколку пролетите и есените станат поблаги, периодите во кои водата останува незамрзната би можеле да се продолжат. Тоа би им овозможило на комарците да добијат доволно време за развој и размножување.
Слични промени веќе се забележуваат во други делови од светот. На Хаваите, комарците пристигнале во 1826 година, најверојатно пренесени со бродови. Оттогаш се прошириле на островите, а затоплувањето им овозможува да навлегуваат и во планински шуми во кои претходно не можеле да преживеат.
„Забележуваме како тропските комарци се шират кон север, додека зимите стануваат потопли“, предупредува Имо Хансен, професор по биологија во Ново Мексико.
Дали на Исланд би можеле да се појават комарци што пренесуваат болести?
Дури и ако комарците успеат да се населат на Исланд, научниците сметаат дека помала е веројатноста таму да опстанат видовите што пренесуваат сериозни заразни болести.
Посебна загриженост предизвикуваат комарците од родот Aedes, кои можат да пренесуваат болести како денга и чикунгуња. За нивниот развој обично се потребни потопли, тропски или суптропски услови.
Роберт Џонс посочува дека во јужна Европа веќе се бележи зголемување на бројот на болести што ги пренесуваат комарците, додека северните делови на континентот сè уште се релативно заштитени.
Според моделите што ги наведува биологот, регионот би можел да остане непогоден за пренесување на денга и до 2080 година.
Засега, климатските услови на Исланд не им дозволуваат на комарците да создадат стабилна популација. Но, со порастот на глобалните температури, оваа природна заштита во иднина би можела да ослабне.