Европа се наоѓа под влијание на жесток топлотен бран, кој деновиве го достигнува својот врв на Балканот. Метеоролошките служби ги подигнаа алармите на највисоко (црвено) ниво, а до крајот на јуни се очекува температурите на воздухот да достигнат и до 40°C. Дополнителен проблем се екстремно топлите ноќи, каде што на приморските делови, поради ефектот на фенски ветрови, термометрите не паѓаат под 30°C ниту во текот на ноќта.
Познатиот метеоролог Бојан Липовшќак, во анализа за телевизијата Н1, објаснува дека секој ден ќе имаме „по еден степен повеќе“, а причината е приливот на уште потопол воздух на поголема висина.
Трите фактори кои дополнително го засилуваат „пеколот“
Според Липовшќак, моменталните екстремни горештини се резултат на три клучни фактори:
- Сахарски песок во атмосферата: Иако делумно ја рефлектира светлината, песокот на висина од 1.500 до 3.000 метри ја апсорбира сончевата топлина, се загрева и непосредно го грее воздухот околу себе.
- Антициклонално притискање: Во услови на антициклон, воздухот се спушта кон тлото и се компресира (се згуснува). При овој процес, температурата на воздухот дополнително расте, слично како што се загрева пумпа за велосипед додека притискате воздух.
- Потполно ведро време: Поради отсуството на облаци, тлото интензивно ја прима сончевата енергија, а во текот на ноќта таа топлина се враќа во атмосферата во облик на инфрацрвено зрачење.
Драстична промена на почетокот на јули
Крајот на овој екстремен топлотен бран се очекува на почетокот на јули, но метеоролозите предупредуваат на бурен и силен продор на студена фронтална маса. Според нумеричките модели, можни се две сценарија за распаѓање на оваа временска ситуација:
- Прво сценарио (Поопасно): Силен и брз продор на студена фронтална маса која би предизвикала пад на температурите за дури 15 до 20 степени. Овој судар на воздушни маси би донел силен ветер, силни грмежи и град. Овој тип на премин на фронтот потсетува на разорните невремиња кои го погодија Балканот во јули минатите години.
- Второ сценарио: Постепено повлекување на топлотниот бран со серија помали дестабилизации кои би донеле локални врнежи и грмежи, но без разорен интензитет.
Зошто бурите стануваат сè поразорни?
Липовшќак нагласува дека глобалното затоплување е веќе реалност која ја гледаме во секојдневниот живот. На пример, овошките денес цветаат и раѓаат плодови по 15 до 20 дена порано отколку пред две децении.
Кога во една вака загреана атмосфера ќе пробие студена воздушна маса, процесот е исклучително бурен. Студениот воздух е потежок, брзо се подвлекува под топлиот и го крева нагоре, создавајќи моќни кумулонимбусни облаци кои се движат со брзина од 80 до 120 километри на час.
„Ако невремето е над Љубљана, за само 45 минути ќе пристигне во Загреб. Тоа е воздушна оддалеченост, а облаците се движат со огромна брзина. Граѓаните мора да стекнат навика брзо да реагираат на предупредувањата – да ги затворат прозорците, да ги засолнат автомобилите и да се заштитат на безбедно место. Времето е променето и мораме да се прилагодиме“, заклучува метеорологот.