Иран во саботата соопшти дека би можел во наредните денови да го потпише рамковниот договор за мировен договор со САД, но ја отфрли изјавата на медијаторот Пакистан дека тоа ќе се случи во следните 24 часа.
САД и Иран во петокот сигнализираа дека договорот за завршување на три месеци војна е блиску, при што висок претставник на американската администрација изјави дека двете страни се договориле за текстот и дека Вашингтон очекува да потпише првичен договор во наредните денови.
Пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф во саботата изјави дека двете страни се согласиле за рамка на мировен договор и дека Исламабад се подготвува за електронско потпишување, по што следната недела ќе следат разговори на техничко ниво.
Шариф сугерираше дека почетниот договор би можел да биде потпишан во недела, но портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, подоцна беше цитиран од државните медиуми дека треба да се внимава при коментирање на временската рамка.
„Ќе мора да почекаме и да видиме за точниот датум на потпишување на меморандумот за разбирање, иако тоа нема да биде утре“, беше цитиран Багаеи.
„Не може да се исклучи можноста тоа да се случи во наредните денови. Сепак, поради колебливоста на другата страна, мораме да бидеме внимателни при давање какви било коментари за овој процес.“
Двете страни повеќепати изгледаа блиску до првичен договор за завршување на војната без формално потпишување, но Шариф на Икс напиша: „Поблиску сме до мировен договор од кога било досега“.
Американскиот претседател Доналд Трамп веднаш не коментираше, но ја сподели објавата на Шариф.
Војната започна со американско-израелски напади врз Иран на 28 февруари. Потоа Иран нападна американски воени цели во Заливот, а милитантите на Хезболах во Либан извршија напади врз Израел, што доведе до обновување на конфликтот меѓу Израел и групата поврзана со Иран.
Во војната загинаа илјадници луѓе, најмногу во Иран и Либан, а глобалните цени на енергијата нагло пораснаа, при што Иран практично го блокираше Ормускиот теснец — клучна рута за светските нафтени резерви — а САД блокираа ирански пристаништа.
Врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи, бил убиен во воздушен напад на првиот ден од војната и подоцна заменет од неговиот син Мојтаба. Погребот на Хамнеи ќе започне во Техеран на 4 јули и ќе заврши со погребување во неговиот роден град Машхад на 9 јули, соопштија државните медиуми.
ШТО СОДРЖИ ДОГОВОРОТ?
Иранскиот министер за надворешни работи Абас Аракчи во петокот изјави дека иако се можни измени во договорот, прелиминарниот договор покажува дека неговата земја излегла посилна од конфликтот.
„Иран е победник во војната со САД“, рече тој на државната телевизија.
Неколку часа по тие изјави, американските сили собориле повеќе ирански дронови-самоубијци што се движеле кон Ормускиот теснец, изјавил извор запознаен со ситуацијата. Подоцна Централната команда на САД потврдила дека акцијата е извршена и дека пловниот пат останал отворен.
Предлог-меморандумот предвидува повторно отворање на теснецот и укинување на американската поморска блокада на иранските пристаништа, изјавиле извори од двете страни во преговорите. Преговорите за иранската нуклеарна програма — која Трамп ја наведе како причина за почеток на војната — би следеле подоцна.
Американски функционер изјавил дека договорот ги исполнува клучните цели на Трамп и дека преговорите се „во многу добра фаза“.
Според нацрт-условите, САД би почнале да ослободуваат милијарди долари замрзнат ирански имот и да ги укинат санкциите за извоз на нафта, во замена за отворање на теснецот.
Иранската нуклеарна програма би се разгледувала во период од 60 дена преговори. Американскиот претставник рече дека договорот би довел до демонтирање на нуклеарната програма на Иран, а залихите на високо збогатен ураниум би биле уништени и отстранети.
Но Аракчи изјави дека Иран, за кој извори велат дека не прифаќа демонтирање на програмата, сака да го задржи ураниумот во разредена форма.
Предлозите исто така вклучуваат и можни воени репарации за Техеран и откажување од долгогодишните американски барања за ограничување на иранската ракетна програма, иако американски функционер ја оспорил таа информација.
ИЗРАЕЛ НЕ Е СТРАНА НА ДОГОВОРОТ
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека неговата земја нема да биде дел од договорот. Тој има несогласувања со Трамп околу американските барања Израел да ги намали воените операции во Либан.
Аракчи изјави дека договорот ќе ја заврши војната во Либан, што имплицира повлекување на Израел од окупираните области.
Министерот за одбрана на Израел изјави дека нема да има повлекување, а висок израелски функционер рече дека Израел очекува да ја задржи слободата на дејствување против закани.