Европската Унија испраќа јасна порака дека процесот на проширување останува отворен, но сè понагласено условен со конкретни резултати во реформите, владеењето на правото и функционалноста на институциите. Тоа беше поентата во изјавата на еврокомесарката за проширување Марта Кос, дадена пред состанокот на Советот на ЕУ во Брисел.
Таа нагласи дека сите земји од Западен Балкан имаат европска перспектива, но дека напредокот ќе зависи исклучиво од исполнување на критериумите, а не од политички договори или декларативни заложби.
Во нејзиното обраќање, Црна Гора беше посочена како најнапредна земја во процесот на пристапување. Кос откри дека по речиси две децении е формирана нова работна структура во Брисел за да се забрза техничкиот дел од преговорите, со очекување Подгорица да ги заврши клучните фази до почетокот на следната година.
Сосема поинаква е сликата за Србија, за која од Брисел доаѓаат критички пораки. Иако формално не постои целосен застој на средствата, еврокомесарката потврди дека нема исплати по одредени спорни реформи во правосудството. Пораката до Белград останува јасна – напредок кон ЕУ е можен само со демократски и институционални подобрувања.
Во меѓувреме, Европската Унија најавува нови финансиски инструменти во рамки на Планот за раст за Западен Балкан. Околу 100 милиони евра се предвидени за поддршка на Албанија и Црна Гора, како дел од пошироката стратегија за економско приближување на регионот кон единствениот европски пазар.
Дополнително, земјите од регионот, меѓу кои и Северна Македонија, Албанија, Црна Гора и Србија, се приклучуваат кон СЕПА системот, што ќе овозможи побрзи и поевтини плаќања во евра и претставува еден од првите конкретни чекори кон економска интеграција.
Следниот важен настан во овој контекст ќе биде Самитот ЕУ – Западен Балкан на 5 јуни во Подгорица, каде се очекува да се потврди европската перспектива на регионот, но и да се нагласи дека членството останува строго условено со мерливи резултати на терен.