Јужноафриканската правничка Наванетем „Нави“ Пилај, поранешна висока комесарка на Обединетите нации за човекови права и судијка во меѓународни судови, е добитничка на Нобеловата награда за мир за 2026 година. Норвешкиот Нобелов комитет ѝ ја додели наградата за нејзините напори за унапредување на мирот и меѓународното право.
Родена е во 1941 година во Дурбан, Јужна Африка, во семејство со индиско-тамилско потекло, во времето на апартхејдот. Во 1967 година станала првата жена што отворила адвокатска канцеларија во провинцијата Натал, бранејќи активисти против апартхејдот и залагајќи се за правата на политичките затвореници, меѓу кои и Нелсон Мандела.
Во 1995 година станала првата жена судијка со поинаква боја на кожата во Високиот суд на Јужна Африка. Истата година била именувана за судијка во Меѓународниот кривичен трибунал за Руанда, каде што подоцна ја извршувала и функцијата претседателка. Нејзиниот придонес беше значаен во развојот на меѓународното право, особено во утврдувањето дека силувањето и сексуалното насилство, под одредени околности, можат да претставуваат акти на геноцид.
Од 2008 до 2014 година Пилај беше висока комесарка на ОН за човекови права. Во периодот од 2021 до 2025 година претседаваше со Независната меѓународна истражна комисија на ОН за окупираната палестинска територија, вклучително и Источен Ерусалим, и Израел. Комисијата во 2025 година заклучи дека Израел извршил геноцид во Газа, што израелските власти го отфрлија.
По објавувањето на наградата, Пилај порача дека признанието им го посветува на жртвите и преживеаните од меѓународните злосторства, како и на луѓето што се борат за правда.
„Последното нешто што го направив беше доставувањето на извештајот за Газа, во кој го именувавме она што се случува таму како геноцид“, изјави таа, осврнувајќи се на работата на комисијата на ОН.
Норвешкиот Нобелов комитет во образложението наведе дека Пилај, со својата храброст и интегритет, придонела за развојот на меѓународниот правен поредок и за гонењето на воените злосторства, злосторствата против човештвото и геноцидот.
„Мирот бара правда“, порача Комитетот, нагласувајќи дека владеењето на правото, на национално и на меѓународно ниво, е основа за мирно решавање на конфликтите.
Со ова признание, Норвешкиот Нобелов комитет ја истакна важноста на независните правосудни институции и одговорноста за најтешките меѓународни злосторства, во време кога, според неговото образложение, меѓународното право и институциите што го штитат се соочуваат со сериозен притисок.