Потврдено е дека една дамчеста мачка од шумите на Боливија претставува нов вид.
Оваа мала мачка – со големина приближно колку обична домашна мачка – долго време останала незабележана бидејќи била мешана со други диви мачки што имаат слични дамки и пруги.
Сепак, ДНК-анализите покажуваат дека станува збор за посебен вид, што укажува на тоа колку многу работи сè уште не се знаат за некои од најнеуловимите цицачи во светот.
Научниците се надеваат дека ова откритие ќе го сврти вниманието кон зачувувањето на мачките од родот Leopardus – група мали диви мачки распространети низ двете Америки, кои добиваат многу помалку внимание од јавноста во споредба со нивните поголеми роднини, како што се лавовите, леопардите и тигрите.
Станува збор за мали, дамчести диви мачки што живеат низ целиот американски континент, од Костарика и Боливија па сè до Аргентина.
Тие изгледаат многу слично, поради што дури и на експертите им е тешко да ги разликуваат.
„Фантастично е што светот доби нов вид – Leopardus tilcayo“, вели Паола Ногалес-Аскарунц од Универзитетот „Мајор де Сан Андрес“ во Ла Паз, Боливија.
„Неверојатно е што сè уште постојат нови видови кои чекаат да бидат откриени; не мора да одиме на вулкани или острови, ниту пак да навлегуваме длабоко во океанот.“
Познат е само еден потврден примерок од овој вид – мачка што живее во прифатилиште за животни во Боливија – но научниците веруваат дека постојат и други.
Оваа десетгодишна мачка, со прекар „Тигрино“, ги навела научниците директно до ова ново откритие. Боливиската научничка д-р Ногалес-Аскарунц волонтирала во прифатилиштето кога забележала дека мачката изгледа необично.
Еден локален жител ја пронашл во шумата и првично мислел дека станува збор за домашна мачка.
Сепак, како што растела, станало јасно дека таа не се однесува како обична домашна мачка.
Докторката слушнала за други пријавени средби со мали диви мачки во густите шуми на регионот Јунгас, но научниците претходно не ги истражувале тие случаи.
За да ја разреши мистеријата, таа се здружила со истражувачи од целиот свет за да ја проучи еволутивната историја на тигрестите мачки, користејќи ДНК од живи животни и од музејски примероци.
„Постојат многу малку записи или слики, а нема ниту еден примерок во музеј; животното останало скриено едноставно затоа што никој не го барал“, вели Едуардо Еизирик, генетичар специјализиран за зачувување на видовите при Папскиот католички универзитет во Рио Гранде до Сул, Бразил.
Студијата, објавена во списанието Current Biology, открила и други изненадувања, укажувајќи на постоењето на пет видови тигрести мачки наместо три – вклучувајќи ја и новоопишаната мачка Тилкаја (Leopardus tilcayo) од Боливија.
Сепак, идентификувањето на видот е само првиот чекор.
Научниците сега мора да го разберат нејзиниот ареал на распространетост, екологијата и заканите со кои се соочува во дивината.
Ко-истражувачот д-р Керолин Сартор, од Единицата за истражување на зачувувањето на дивиот свет при Универзитетот во Оксфорд, изјави дека откритието е од витално значење за зачувувањето на видовите, бидејќи е невозможно да се заштити некој вид ако не знаеме што е тоа или каде живее.
„Овие животни се со големина слична на онаа на домашната мачка, па можеби би помислиле дека досега веќе ги знаеме сите; сепак, ова откритие истакнува колку многу биодиверзитет допрва треба да се открие во некои од помалку проучените региони во светот“, рече таа. Видот тигреста мачка се смета за ранлив и изложен на ризик од изумирање поради уништувањето на шумите, губењето на живеалиштата и незаконскиот лов, иако постоечките проценки се засноваат главно на претходно признатите видови.
До неодамна, официјално беа признати само два вида тигрести мачки: северната тигреста мачка или онсила (Leopardus tigrinus) и јужната тигреста мачка (Leopardus guttulus).
Поновите истражувања доведоа до признавање на мачката со дамки налик на облак (Leopardus pardinoides) како посебен вид.
Разбирањето на поединечните видови им помага на експертите да развијат акциски планови за зачувување, со цел да се заштитат овие мачки и нивните живеалишта. Ова откритие би можело да има и пошироко влијание врз начинот на кој научниците ги класифицираат светските видови мачки.
И дивите и домашните мачки припаѓаат на биолошкото семејство Felidae (мачки), кое ги опфаќа сите живи видови мачки, од малите домашни миленици до огромните тигри.
Официјално се признаени четириесет и еден вид, но ова ново откритие – како и сознанието дека можеби постојат уште неколку видови „тигрести мачки“ – ја зголемува таа бројка на 44 или 45.
Се верува дека бројот на видови мачки ширум светот би можел и понатаму да расте, како што генетските истражувања фрлаат повеќе светлина врз помалите диви мачки, кои низ историјата добивале многу помалку научно внимание од поголемите и поатрактивните видови. Ендрју Киченер, експерт за цицачи од Националните музеи на Шкотска, кој не бил вклучен во ова истражување, вели дека малите, дамчести јужноамерикански мачки – познати како тигрести мачки, тигрини или онсили – претставуваат „таксономски кошмар“.
„Овие мачки се многу збунувачки бидејќи изгледаат многу слично, а постојат и многу малку музејски примероци; затоа, сè уште учиме како да ги разликуваме додека генетиката открива нови видови“, вели тој.
„Во последниве години, благодарение на напредокот во секвенционирањето на целиот геном и набавката на повеќе диви примероци со познати локации, конечно стана можно да се расплетка овој таксономски јазол.
„Се разбира, ова е само последниот чекор во долга низа, а веројатно нè очекуваат и нови изненадувања.“
Јонас Лескроарт од Универзитетот во Антверпен изјави дека истражувањето исто така ја истакнало важноста на музејските збирки.
„Без нив, можеби немаше да имаме доволно информации за правилно да ги протолкуваме нашите наоди од Боливија.
„Ова е можно само затоа што ги имаме овие збирки од областа на природната историја, зачувани за идните генерации“, вели тој.