Американскиот секретар за финансии Скот Бесент изјави дека САД ќе воведат „најстроги санкции во историјата“ против Иран, мерка за која оцени дека би ја намалила потребата од нови големи воени операции.
Изјавата на Бесент уследи по заканата на претседателот Доналд Трамп еден ден претходно дека ќе спроведе „економска војна“ и по предупредувањето дека секоја земја која ќе му обезбеди „каква било форма на спас“ на Иран ќе се соочи со економски последици. Бесент најави дека деталите ќе бидат објавени следната недела.
Цените на нафтата во четвртокот се искачија на највисоко ниво во повеќе од три недели, по американските закани со финансиски казни насочени кон принудување на прекин на речиси шестмесечната војна, поради која се блокирани милиони барели нафта од Блискиот Исток.
„Не сум сигурен зошто цената на нафтата порасна поради ова“, изјави Бесент за CNBC. „Ако спроведуваме максимален економски притисок, тогаш тоа веројатно значи дека нема да има повторно започнување на голема воена операција“, рече тој, користејќи термин кој се однесува на употреба на воена сила.
Во конфликтот загинаа илјадници луѓе, а во него се вклучија и земјите од Заливот. Конфликтот ги потресе пазарите, откако Иран покажа дека има можност да го ограничи транспортот преку Ормускиот Теснец – поморски коридор низ кој пред февруари се транспортираше околу една петтина од целата тргувана нафта во светот.
САД и Иран двапати постигнаа договори за прекин на огнот, во април и јуни, со цел да се обнови слободниот транспорт преку Ормускиот Теснец и да се создадат услови за завршување на конфликтот, но и двата договори брзо пропаднаа.
Иран речиси 50 години се соочува со континуирани и тешки економски санкции, уште од Исламската револуција во 1979 година. Пред изјавата на Бесент, иранското Министерство за надворешни работи ги осуди американските економски и трговски санкции, нарекувајќи ги „економски тероризам“ кој нема да создаде „ниту најмало двоумење во решеноста на Иранците да ја заштитат независноста, достоинството и националниот суверенитет на Иран“.
Бесент за CNBC изјави дека во понеделник на прес-конференција ќе ги објави деталите за новиот пакет санкции и ќе „објасни точно што ќе направиме“ во однос на Иран. „Тоа е удар еден-два. Го имаме блокирањето (на Иран), а ќе ги имаме и најстрогите санкции во историјата“, додаде тој, осврнувајќи се на американската поморска блокада на Иран воведена во април, а прекината на еден месец во средината на јуни. „Тоа ќе успее во Иран и ние ќе го урнеме овој режим. Време е нашите сојузници и остатокот од светот да донесат одлука“, рече Бесент.
Кина купува повеќе од 80 проценти од иранската нафта што се извезува по море, според податоците за 2025 година на аналитичката компанија Kpler. Сепак, дополнителното засилување на економската војна со Кина, која е голем извозник во САД, вклучително и на витални ретки минерали, носи ризик од одмазднички мерки против Вашингтон.
На прашањето дали САД би можеле да ја санкционираат Кина поради нејзината трговија со Иран, Бесент одговори дека многу од разговорите е најдобро да се водат во приватност. „Имајте предвид дека Кинезите добиваат 50 проценти од својата енергија… од Заливот. Значи, во нивен голем интерес е да се приклучат“, рече тој.
Од друга страна, Амбасадата на Кина во Вашингтон соопшти дека „санкциите и притисокот не помагаат во решавањето на проблемот“. „Кина ги повикува релевантните страни да постапуваат одговорно и прашањето да го решат преку политички и дипломатски средства“, изјави портпаролот на амбасадата.
Инаку, во порака објавена на социјалните мрежи во средата, Трамп вети „економска војна и изолација од невидени размери“. Тој не прецизираше какви мерки ќе преземат САД, ниту именуваше конкретна земја, иако предупредувањето очигледно би можело да се однесува и на американските сојузници кои помогнаа во посредувањето во мировните преговори.
„СЕКОЈА земја која ќе им дозволи на своите финансиски институции, компании, аеродроми или владини субјекти да му обезбедат каков било вид спас на Иран, и самата ќе се соочи со ОГРОМНИ економски последици“, напиша Трамп.
Трамп, сепак, се соочува со домашен притисок да стави крај на непопуларната војна. Високите цени на горивата му го намалуваат рејтингот, а потенцијално би можеле да ја загрозат и контролата на неговата партија врз Конгресот на ноемвриските избори за Конгресот.
Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи ги оцени изјавите на Трамп како обид да се пренасочи вниманието на американската јавност од домашните финансиски проблеми, вклучително и рекордниот долг и растечките каматни стапки. Тој изјави дека инсистирањето на Вашингтон на политики што тој ги опиша како неуспешни ќе донесе нови неуспеси и дополнително ќе ги отуѓи Иранците.