Европската унија размислува за нови механизми за координација во областа на безбедноста, со кои би се зајакнала соработката меѓу земјите членки и блиските партнери. Предлогот е дел од насоките што претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, денеска треба да ги претстави во Европскиот парламент во рамки на говорот за состојбата на Унијата.
Според нацрт-верзијата на говорот, до која дошол „Еурактив“, Брисел разгледува воспоставување редовен формат за координација со земји како Украина, Велика Британија, Норвешка и Канада, но и со други партнери.
Целта е европските земји и нивните сојузници да можат побрзо и поусогласено да реагираат на безбедносните и геополитичките ризици.
Најавен Европски совет за безбедност
Фон дер Лајен во говорот треба да ги претстави идеите на Европската комисија за создавање Европски совет за безбедност. Механизмот би требало да овозможи почеста и побрза координација меѓу партнерите во услови на зголемени безбедносни предизвици.
Во нацрт-документот се наведува дека европските механизми и процедурите за носење одлуки не се целосно приспособени на новата безбедносна реалност, иако соработката меѓу ЕУ и НАТО продолжува да се продлабочува.
„Безбедносен протокол“ инспириран од НАТО
Меѓу предлозите се разгледува и воспоставување европски „безбедносен протокол“, инспириран од членот 4 од Северноатлантскиот договор.
Според замислата, доколку земја членка процени дека се загрозени нејзиниот територијален интегритет, политичката независност или безбедноста, би можела да побара итни консултации со останатите членки.
Предлогот отвора и прашања за неговото усогласување со постојните механизми на НАТО и пошироката трансатлантска безбедносна соработка.
Канада како стратешки партнер
Посебно место во плановите има Канада. Во присуство на канадскиот премиер Марк Карни, Фон дер Лајен треба да ја нагласи улогата на земјата како стратешки партнер на ЕУ.
Во нацртот се предлага создавање „Сојуз за иднината“, чија цел би била дополнително продлабочување на политичките, економските, безбедносните и технолошките односи меѓу ЕУ и Канада.
Во рамки на оваа соработка се издвојува и безбедноста поврзана со вештачката интелигенција.
Заштита на децата во дигиталниот простор
Говорот на Фон дер Лајен ќе опфати и теми поврзани со дигиталната безбедност, климатските промени и европската индустриска конкурентност.
Посебен акцент се очекува да биде ставен на заштитата на децата на интернет. Европската комисија веќе работи на мерки за зголемување на безбедноста на малолетниците во дигиталниот простор.
Во актуелните предлози се разгледуваат и ограничувања за пристап на помлади корисници до одредени онлајн услуги, при што границата од 15 години е дел од дискусиите за условите под кои малолетниците би можеле самостојно да користат одредени платформи.
Фон дер Лајен во оваа област застапува став дека ЕУ треба самостојно да ги утврдува правилата за дигиталниот простор.
Флексибилни процедури во кризни ситуации
Брисел подготвува и „Европски рамковен систем за вонредни состојби“, кој би овозможил привремена примена на пофлексибилни процедури во специфични кризични ситуации.
Меѓу сценаријата се наведуваат и масовни миграциски движења на надворешните граници на ЕУ, вклучително и ситуации во кои миграцијата се користи за создавање политички или безбедносен притисок.
Предвидено е ваквите мерки да бидат јасно дефинирани и временски ограничени.
План за справување со топлотните бранови
На дневен ред ќе бидат и последиците од климатските промени. Европската комисија разгледува подготовка на сеопфатен план на ниво на ЕУ за справување со екстремните топлотни бранови.
Особено внимание би било посветено на подготвеноста на здравствените системи за последиците од високите температури.
Годишниот говор на Фон дер Лајен, според нацрт-верзијата, опфаќа повеќе области – од европската безбедност и соработката со НАТО и партнерските земји, до миграцијата, климатските промени, вештачката интелигенција, индустриската конкурентност и заштитата на децата на интернет.