Инфлацијата во еврозоната во септември скокна на 3,8 отсто на годишно ниво, достигнувајќи го највисокото ниво во последните три години и надминувајќи ги очекувањата на економистите од 3,6 отсто.
Растот речиси целосно беше поттикнат од енергетските цени, кои пораснале за 18,8 отсто во однос на истиот месец лани, наспроти растот од 14,3 отсто во август.
Според првата проценка на Евростат, цените во септември се зголемиле за 0,6 отсто во однос на август.
Стапката од 3,8 отсто е највисока од септември 2023 година, кога инфлацијата изнесувала 4,3 отсто. Таа е и речиси двојно над целното ниво од 2 отсто на Европската централна банка (ЕЦБ).
Базичната инфлација, која ги исклучува енергијата, храната, алкохолот и тутунот, пораснала на 2,5 отсто, од 2,4 отсто во август, во согласност со очекувањата.
Цените на енергенсите – главни „виновници“ за растот на инфлацијата во еврозоната
Цените на енергијата пораснале за 18,8 отсто во однос на истиот период минатата година, наспроти растот од 14,3 отсто во август. Само во септември, цените се зголемиле за 3,9 отсто. Бидејќи енергијата има удел од околу 9 отсто во потрошувачката кошничка за инфлацијата во еврозоната, годишниот раст од 18,8 отсто придонел со околу 1,7 процентни поени кон вкупната инфлација од 3,8 отсто.
Инфлацијата кај услугите се зголемила на 3,2 отсто, од 3,0 отсто во август. Услугите имаат најголем удел во кошничката, околу 47 отсто, и ги опфаќаат кириите, рестораните, патувањата и осигурувањето.
Цените на храната, алкохолот и тутунот пораснале за 1,4 отсто, од 1,1 отсто во август. Кај непреработената храна, како свежото овошје, зеленчукот и месото, инфлацијата скокнала на 4,0 отсто од 2,7 отсто.
Кај индустриските производи што не се поврзани со енергијата, меѓу кои автомобилите, облеката и апаратите за домаќинство, цените пораснале за 1,1 отсто, нешто помалку од 1,2 отсто во август. Тоа е единствената голема категорија во која годишната инфлација забавила.
Каде е највисока инфлацијата?
Литванија ја забележала највисоката годишна инфлација во еврозоната, од 6,1 отсто, наспроти 5,6 отсто во август.
Следи Бугарија, која на 1 јануари 2026 година го воведе еврото, со 5,6 отсто. Кипар и Луксембург имаат по 5,2 отсто, пред Грција со 5,1 и Шпанија со 5,0 отсто.
Вкупно шест од 21 земја – членка на еврозоната имале инфлација од најмалку 5 отсто, додека во десет земји инфлацијата била еднаква или повисока од просекот во еврозоната од 3,8 отсто.
Најниска инфлација имала Малта, од 2,4 отсто, следена од Финска со 2,6 и Латвија со 2,9 отсто. Латвија била единствената земја членка во која годишната инфлација се намалила во септември.
Италија и Франција со најголем раст меѓу големите економии
Инфлацијата се забрзала во сите четири најголеми економии во еврозоната.
Најголем раст забележала Италија, каде годишната инфлација се зголемила на 4,1 отсто, од 3,2 отсто во август. Италијанските цени во септември пораснале за 2,0 отсто само за еден месец, што е најголем месечен раст во еврозоната.
Во Франција инфлацијата пораснала на 3,4 отсто, од 2,6 отсто. Така, француската инфлација сега е повисока од германската, каде што стапката се зголемила на 3,3 отсто, од 2,9 отсто.
Шпанија и натаму има највисока инфлација меѓу четирите најголеми економии, со 5,0 отсто, наспроти 4,6 отсто во август.
Што значи инфлацијата за Европската централна банка?
ЕЦБ ги зголеми своите три клучни каматни стапки за 25 базични поени на 10 септември.
Каматната стапка на депозитната можност сега изнесува 2,50 отсто. Тоа беше второ зголемување на каматите годинава, по сличното зголемување во јуни.
Повисоките каматни стапки го поскапуваат задолжувањето за домаќинствата и компаниите, што обично го забавува трошењето, а со текот на времето го намалува притисокот врз цените.
Според септемвриските проекции на ЕЦБ, просечната инфлација треба да изнесува 3,0 отсто во 2026 година, 2,5 отсто во 2027 и 2,1 отсто во 2028 година.
Следниот состанок на креаторите на политиките е закажан за 28 и 29 октомври во Франкфурт, а одлуката ќе биде објавена на 29 октомври. На тој состанок нема да има нови проекции на стручните служби на ЕЦБ. Следниот сет проекции се очекува во декември.
Септемвриските податоци претставуваат ново предупредување за ЕЦБ, бидејќи вкупната инфлација е значително над целното ниво и продолжува да расте.
Пазарите на предвидувања проценуваат 91 отсто веројатност за ново зголемување на каматната стапка на ЕЦБ на крајот на месецот.