Продлабочувањето на разликите меѓу САД и Европа околу иднината на Босна и Херцеговина изби на површина преку спор за една од најважните меѓународни функции во земјата, што доведе до закана од САД дека ќе ја „преиспитаат“ својата улога во меѓународното мировно присуство во земјата.
Американската амбасада во Сараево ја упати оваа закана откако европските држави одбија да го поддржат кандидатот што го фаворизираа САД за нов Висок претставник на меѓународната заедница. На состанокот оваа недела во Сараево на Советот за имплементација на мирот (PIC) – мултинационално тело задолжено за надзор на спроведувањето на Дејтонскиот мировен договор од 1995 година – Вашингтон го поддржа италијанскиот дипломат Антонио Занарди Ланди, додека Обединетото Кралство, Франција, Германија и повеќето европски земји застанаа зад францускиот пратеник за Западен Балкан Рене Трока.
Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп исто така се заложила за намалување на овластувањата на Високиот претставник за спроведување на принципите од Дејтонскиот договор, кој ја заврши војната што однесе околу 100.000 животи, но не успеа целосно да ги надмине етничките поделби во Босна и Херцеговина.
Во објава на платформата X, американската амбасада во Сараево напиша:
„САД ја забележуваат неспособноста на Европа да постигне консензус околу европски кандидат и се разочарани што овие поделби го спречија Советот за имплементација на мирот да ја исполни својата задача за избор на нов Висок претставник. Европската неодлучност и откажувањето на PIC од својата должност кон Босна и Херцеговина ја принудуваат САД да ја преиспитаат својата улога во сегашното меѓународно присуство во земјата.“
САД повеќе немаат значително воено присуство во Босна и Херцеговина, каде што дејствува мала мировна мисија на Европската Унија, но продолжуваат да имаат влијателна улога преку PIC и билатералните односи.
PIC треба повторно да се обиде да постигне консензус за функцијата Висок претставник кон крајот на месецот, кога би можеле да се појават компромисни кандидати.
Еден европски функционер оцени дека регионот можеби би имал корист доколку САД ја намалат својата улога, во услови на растечки сомнежи околу мотивите на администрацијата на Трамп. Минатата година Вашингтон ги укина санкциите против Милорад Додик, лидерот на босанските Срби кој има поддршка од Москва и се залага за отцепување, по наводна лобистичка кампања вредна повеќе милиони долари во Вашингтон.
САД исто така извршиле притисок врз актуелниот Висок претставник Кристијан Шмит да поднесе оставка, откако тој воведе казнени мерки против Додик поради поткопување на Дејтонскиот договор.
Во исто време, роднини и соработници на Трамп сè повеќе развиваат деловни интереси во Босна и Херцеговина. Во тие рамки, синот на американскиот претседател, Доналд Трамп Џуниор, во април ја посети Бања Лука како гостин на синот на Додик.
Јасмин Мујановиќ, политички аналитичар за Балканот и автор на две книги за Босна и Херцеговина, изјави дека изгледа оти администрацијата на Трамп погрешно го проценила своето влијание врз европските сојузници во PIC.
„Американците очигледно сметале дека ставот на Европејците е ирелевантен и претпоставувале дека тие едноставно ќе се усогласат со нивната позиција. Мислам дека тоа беше погрешна проценка на моментот“, рече Мујановиќ, додавајќи дека „не изгледа дека САД спровеле пошироки консултации со своите сојузници околу изборот на господинот Ланди.“, како и дека се поставува прашањето зошто Вашингтон толку силно инсистира на кандидатурата на Ланди.
„Не знаеме какви договори или разбирања постојат меѓу Ланди и Американците што ги прават толку ентузијастички настроени кон него.“, посочи Мујановиќ.
Според извештаите од состанокот на PIC во Сараево во средата и четвртокот, САД го промовирале Ланди дури и поенергично отколку самата Италија. Курт Басуенер, коосновач на берлинскиот тинк-тенк „Democratization Policy Council“, изјави: „Ова не е само кадровска одлука. Ова е стратешка одлука и мора да биде дел од поширока регионална стратегија. Се чини дека американската позиција не е водена само од идеологија, туку и од деловни интереси“. Според него, изгледа дека главната задача е да се добијат отстапки, да се обезбедат договори и да се извлече што е можно повеќе корист.