Американскиот претседател Доналд Трамп ги изненади сојузниците во НАТО со најавата дека ќе испрати дополнителни 5.000 војници во Полска, само неколку часа пред американскиот државен секретар Марко Рубио да се сретне со министрите на алијансата во Шведска во петок, во услови на длабоки поделби околу војната во Иран.
Трамп, во објава на платформата Truth Social, како причина за одлуката ја наведе својата врска со конзервативниот полски претседател Карол Навроцки, кого го нарече клучен фактор за испраќањето на дополнителните трупи.
„Врз основа на успешниот избор на сегашниот претседател на Полска, Карол Навроцки, кого со гордост го поддржав, и нашата врска со него, со задоволство објавувам дека САД ќе испратат дополнителни 5.000 војници во Полска“, навел Трамп во објавата.
Ова претставува неочекуван пресврт по недели во кои Трамп остро ги критикуваше членките на НАТО дека не прават доволно за да ја поддржат американско-израелската воена кампања. Тој исто така изјави дека размислува за повлекување од алијансата и ја доведе во прашање обврската на Вашингтон да го почитува договорот за меѓусебна одбрана.
Пред заминувањето на состанокот на министрите за надворешни работи на НАТО во шведскиот град Хелсингборг, Рубио изјави дека Трамп е „многу разочаран“ од членките на алијансата кои не дозволиле САД да ги користи нивните бази за војната, посочувајќи ја особено Шпанија.
„Имате земји како Шпанија кои им го негираат користењето на базите на САД – па зошто тогаш сте во НАТО? Тоа е фер прашање“, изјави Рубио за новинарите во Мајами. „За волја на вистината, други земји во НАТО беа многу корисни, но ова мора да се дискутира.“
Официјални претставници на НАТО нагласија дека САД не побарале од 32-члената алијанса да учествува во војната во Иран, но дека многу членки ги испочитувале обврските за дозвола на американските сили да го користат нивниот воздушен простор и воени бази.
Европските загрижености за ставот на Трамп кон НАТО дополнително се зголемија годинава по неговата најава за можно преземање на Гренланд, територија на сојузничката Данска.
Во Хелсингборг, европските министри се очекува да се обидат да ги ублажат тензиите со САД, нагласувајќи дека се подготвени да помогнат во обезбедување слободна пловидба низ Ормускиот теснец и да преземат поголема одговорност за европската безбедност.
Европските стравувања за посветеноста на Трамп кон НАТО дополнително се засилија по одлуката за повлекување на 5.000 војници од Европа, донесена пред новата најава за нивно распоредување во Полска.
Засега не е јасно од каде ќе бидат прераспределени дополнителните трупи.
Сојузниците на САД исто така се збунети од начинот на кој е соопштена одлуката. Прво било најавено повлекување на војници од Германија, а потоа одложување на распоредување бригада во Полска.
САД исто така најавија дека нема да продолжи планираното распоредување на ракети со долг дострел „Томахавк“ во Германија. Дополнително, Вашингтон планира да го намали бројот на воени капацитети што ги става на располагање на НАТО во кризни ситуации, според извори запознаени со темата.
Врховниот командант на НАТО, американскиот генерал Алексус Гринкевич, оваа недела се обиде да ги увери европските сојузници, велејќи дека идните намалувања ќе се спроведуваат постепено, во период од неколку години, за да им се даде време да ги зајакнат сопствените капацитети.