Како повлекувањето на големи депозити може да ја загрози ликвидноста на една банка? Алта банка во Србија остана без дозвола за работа, по одлуката на Народната банка на Србија. Но, што всушност се случило и како една банка може за краток период да се соочи со сериозна ликвидносна криза?
Во банкарството постои поимот „bank run“, односно масовно повлекување депозити. Тоа е ситуација кога голем број депоненти, во краток временски период, ги повлекуваат своите пари од банката, најчесто поради страв дека таа нема да може да ги исполни своите финансиски обврски.
Меѓутоа, според информациите што треба дополнително да се потврдат, во случајот со АЛТА банка не станувало збор за класично масовно повлекување пари од граѓаните, туку за повлекување поголеми депозити од лица и компании кои располагале со значителни средства во банката.
Според овие информации, во понеделникот и вторникот биле повлечени значителни финансиски средства, што можело сериозно да ја наруши ликвидноста на банката.
Што значи тоа?
Едноставно кажано, банката може да има имот, кредити што ги пласирала и други финансиски средства, но да нема доволно расположливи пари за веднаш да им ги исплати депозитите на сите клиенти.
Токму тоа е суштината на ликвидносната криза.
Кога информациите за проблемите станале достапни за пошироката јавност, се поставило прашањето дали и останатите депоненти можат навремено да дојдат до своите средства.
Важно е да се нагласи дека АЛТА банка имала релативно мало учество на српскиот банкарски пазар — според првичните податоци, помалку од 3 проценти од вкупниот банкарски сектор.
Што ќе се случи со парите на граѓаните?
Во Србија постои законски систем за осигурување на депозитите.
Депозитите се осигурени до износ од 50.000 евра по депонент, по банка, во согласност со законските услови.
Тоа значи дека граѓаните со депозити во рамките на овој лимит имаат законска заштита, а исплатата на осигурените средства ја спроведува надлежната Агенција за осигурување на депозити.
Што може да се заклучи од овој случај?
Случајот со АЛТА банка отвора едно важно прашање: Дали ликвидносната криза била предизвикана од ненадејно повлекување големи депозити од мал број значајни клиенти, пред пошироката јавност воопшто да дознае за проблемите?
Ова е прашање на кое одговор треба да дадат надлежните институции во Србија.
Бидејќи во банкарството не е пресудно само колкав капитал поседува една банка, туку и дали во секој момент располага со доволно ликвидни средства за да ги исполни своите обврски кон депонентите.